Kunstpraat 7 augustus 2013: Piers Secunda’s Taliban Reliefs (2)


In 1986 verraste de Engelse krant The Guardian met een opmerkelijke commercial die vervolgens terecht werd bekroond: ‘Points of View’ – hieronder vind je de url om het filmpje op Youtube te bekijken. De titel verklapt al veel. We zien uit drie verschillende camerastandpunten een agressief aandoende punker die:

  • Vanaf de hoek van een straat komt aanrennen (camera frontaal)
  • Recht afrent op een keurige man die zich min of meer verdedigt door zijn aktetas voor zich te houden (camera achter de punker, we zien alleen zijn rug)
  • Vanaf de hoek van een straat komt aanrennen, op een keurige man af die onder een pallet loopt waarop allerlei stenen, dat bezig is uit de touwen te schuiven; de punker duwt de man net op tijd tegen een deur en redt zo het leven van de man. De boodschap is helder: je kunt pas oordelen als je het verhaal vanuit alle perspectieven kent.

Gisteren schreef ik over het opmerkelijke project Taliban Reliefs van Piers Secunda:

Bullet-Hole-001

 

De reacties die ik kreeg op mijn blog – en dus op het project van Secunda – bevestigen mijn gevoel dat dit project ontzettend de moeite waard is. Ik kan het ook anders zeggen, ik denk dat ik niet de enige ben die koude rillingen krijgt bij deze Taliban Reliefs.

Vooringenomenheid Enigszins tegen mijn gewoonte in, wijd ik er nog een tekst aan. Want het gegeven – verschillende invalshoeken, verschillende benaderingen/ actualiteit – is uiteraard nooit uitgeput.

Het filmpje van The Guardian bracht indertijd bij veel mensen een schok teweeg. Het was de tijd waarin ‘men’ punk een enge, agressieve beweging vond en iedereen die er ook maar enigszins punk bijliep, leek een potentiële agressor. Het filmpje drukte je met je neus op het gegeven dat elk verhaal ten minste twee kanten heeft. En dat ‘we’ te makkelijk te snel oordelen en veroordelen. Een (snel) oordeel vellen is voor veel mensen een primair verdedigingsmechanisme. Het is ook heel geruststellend om vanuit vooringenomenheid de wereld om je heen in hokjes te stoppen. Maar vooral is het natuurlijk een geestelijke luiheid.

Top 10 Net zoals de huidige ranglijstencultuur, die uitgaat van dezelfde oppervlakkige manier om vat te krijgen en te houden op de wereld om ons heen. Overigens ben ik op internet tussen de eindeloze Top10-lijsten nog niet een Top 10 Grootste Bedreigingen tegengekomen. Dat is bijzonder. Je kunt het wel bij elkaar sprokkelen. En dan blijkt bijvoorbeeld overbevolking op de eerste plaats te staan – vanuit het perspectief van de recentste klimaattop. Maar ik weet zeker dat als je het zou vragen aan een PVV-stemmer, die de Islam op nummer 1 zet. Er bestaat trouwens wel een Top 10 Grootste Ergernissen, die ik zelf eigenlijk in zijn geheel op zijn eigen nummer 1 zou willen zetten, maar dat terzijde.

Vijanddenken Iets nuanceren kost inspanning, kan twijfels zaaien, zekerheden aan het wankelen brengen. En dat wil niemand, zeker niet als de wereld om je heen in zoveel opzichten wankelt en je eigen bestaan ook op allerlei manieren wordt bedreigd. En nu ik er zo over schrijf, herinner ik me de Koude Oorlog die indertijd Europa en Amerika in zijn greep hield. Die is me altijd bijgebleven als een schoolvoorbeeld van Angst en Ongenuanceerdheid. Zoals dat waarschijnlijk in elke oorlogssituatie gaat. De vijand = vijand = bedreigend = aanslag op onze verworvenheden & cultuur & scheiding van Kerk en Staat = totale inperking van wat wij onze vrijheid noemen. En zo voort. In oorlogstijd is geen ruimte voor nuancering, lijkt het. De vijand moet bevochten worden en veel waarvan wij hem betichten, geldt omgekeerd ook voor ons. Maar dat willen we liever niet weten als verdedigers van ons Vrije Woord.

Taliban Reliefs speelt met dat gegeven. Secunda houdt ons een fascinerende driehoek voor waarin Oorzaak, Dader en Toeschouwer in een gecompliceerde, ik zou bijna zeggen, dodendans verwikkeld raken. Secunda stelt geen vraag lijkt het. Maar uiteraard gebeurt dat wel. Zijn statement is wel degelijk politiek, hoewel hij zich er verder niet over uitlaat. Hij constateert geweld en omdat je intussen weet over welk geweld het gaat, weet je wat de oorzaak ervan is. Door de kogelinslag letterlijk te isoleren, als een gezwel weg te snijden uit de muur van inslag en weer tot leven te brengen in zijn Londense atelier – 84 uur rijden verderop, 7496 kilometer in een bijna rechte lijn  – Vertrek in zuidwestelijke richting op de ‫شیر علی خان‎ naar Shahrara Rd/‫شهر آرا

brengt Secunda de dreiging die uitgaat van het Talibangeweld rechtstreeks op de eerste plaats van onze Angst Top 10. Het is een van de weinige keren dat beeldende kunst werkelijk een bedreigend wordt. Even beseffen we dat de dunne lijn op Google Maps tussen Londen en Kabul is overschreden, inshallah niet met dodelijk geweld want met een afdruk daarvan, maar toch. Als toeschouwer moeten we positie kiezen. Geen ontkomen aan. En wel op twee manieren: esthetisch en ethisch. Maar het lastige aan Taliban Reliefs is dat die twee bijna niet te scheiden zijn. Bovendien, wat valt er esthetisch af te dingen op Secunda’s weergave – hooguit dat het wel een erg eh… ingetogen weergave is. Tegelijk is dat de kracht ervan, besef je. Bovendien zullen er genoeg mensen zijn die in het reliëf, dat ontstaat door de inslag, alle esthetische schoonheid ontdekken. Wat vervolgens op gespannen voet lijkt te staan met de ethische kant van de Taliban Reliefs.

Hebben we hier te maken met het verheerlijken van geweld? Is het verheffen van geweld tot kunst ethisch aanvechtbaar? Er zullen genoeg mensen zijn die dat vinden. Omgekeerd ook. En het gebeurt al zolang er beeldende kunst bestaat. Bij mijn weten is het zelden zo tastbaar en ingrijpend gedaan als door Secunda. En bovendien zo objectief. Heel anders dan de – net zo goed aangrijpende, maar om heel andere reden – Dood van Marat – 1793 (Jacques Louis David)*.

Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35-1

 

En dat is wel het lastige aan de Taliban Reliefs: de kunstenaar laat ons als toeschouwer behoorlijk alleen. Hij is het medium en indirect zeker ook de message, qua ‘point of view’, maar doordat ‘taliban/islam/fundamentalisme/ 9/11 /sharia’ etcetra al lang en breed en diep zijn geworteld in ons collectieve angstbewustzijn kun je alsnog spreken van een aanslag die Taliban Reliefs op ons pleegt. Zo kan zelfs een afdruk van het origineel dodelijk zijn.

Points of View – http://www.youtube.com/watch?v=_SsccRkLLzU

 

*De vraag die zich vervolgens voordoet is, hoe we over vier eeuwen aankijken tegen de Taliban Reliefs… Maar daar hebben we het tegen die tijd wel over.

 

Advertenties

Over hanvanwel
Alles voor de kunst. De kunst van het kijken, schilderen, schrijven, creëren, genieten, bedenken en maken. De kunst van het je eeuwig verbazen. Maar ook de kunst van het rouwen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: