David en Sophie – David vertrekt (14)


Bijna dagelijks spreken vrienden en bekenden mij aan over het verlies van David. Zonder uitzondering lief bedoeld. Maar al snel staan we woordloos tegenover elkaar. “Tja, het is niet anders.” en “Je krijgt hem er niet mee terug.” en “Nou, sterkte.”  Ook krijg ik reacties op deze blogs. Mensen, bekenden en onbekenden, zijn geraakt door de teksten, putten er hoop uit – schrijven ze. Op een dag krijg ik een mail van een Miranda van der Meer.

Ze heeft een van de blogs over David gelezen en reageert in een opwelling. Niet zonder reden: in 2011 is haar dochter Sophie overleden. 11 jaar oud. Lid van dezelfde hockeyclub in Naarden als waar David vanaf zijn achtste speelde. “Het komt echt goed,” schrijft ze. Haar woorden voelen anders aan. Hier klinkt een  lotgenoot.

“Misschien heb je indertijd gehoord over Sophie,” veronderstelt ze. Nee, dat heb ik niet. Maar nu wil ik niets liever dan wel horen over Sophie. En vooral over het pad dat Miranda na haar overlijden heeft afgelegd. Ik mail terug met een paar vragen, niet wetend of ze daar wel prijs op stelt. Al snel krijg ik antwoord. Zeker wil ze antwoorden:

“Woorden schieten letterlijk te kort, ze dekken de lading niet. Ik weet nog dat ik, in de periode dat Sophie ziek was, het woord ‘sterkte’ niet kon verdragen. “Hoe durven ze, dacht ik dan. ‘Sterkte’ zeg je tegen iemand met een griepje of een gebroken been. Dit meisje van 11 weet dat ze dood gaat”. Inmiddels ben ik wat milder daarin. Gelukkig, want het is natuurlijk verspilde energie om je ook nog te moeten ergeren aan de omgeving. (-)”
“Nu zou ik graag haar hele verhaal opschrijven maar zie er ook tegenop. Een opkomende herinnering kan nog steeds zo pijnlijk zijn dat ik daar uren door van slag ben, en ik heb nog 2 dochters om voor te zorgen. Dat is wat mij doet doorgaan, Sophie’s zusjes. Myrthe is nu 12 en Nienke bijna 5. Sophie zelf wil overigens ook niet dat ik het bijltje erbij neerleg. Ze heeft letterlijk gezegd, “En jullie dan? Voor jullie is het natuurlijk ook niet leuk, ik wil dat jullie blij zijn.” Ik weet zeker dat jouw prachtige zoon dat ook wil.”
“Na de diagnose heeft Sophie nog 9 weken geleefd. Gemiddelde verwachting met deze diagnose is 9 maanden, overlevingskans 0%. Sophie heeft er lang mee doorgelopen, weet ik nu. Ze heeft de ravage die in haar hoofd werd aangericht, gecompenseerd met spierkracht. Daardoor kreeg ze een knieblessure.P1010914
Ze mocht daarna 6 weken niet hockeyen en vond het vreselijk dat ze daardoor niet in het lijnteam werd geplaatst. Als we toen eens wisten…(-) Het ontvouwde zich op een angstaanjagende manier. Ze viel van haar fiets, praatte langzaam, klaagde over dubbel zien en zag er zo moe uit. Ons stoere sterke meisje. Ik maakte me steeds meer zorgen.
Toen haar juf over haar handschrift begon, moesten we het onder ogen zien. Mijn man werkt zelf in het AVL dus we konden daar snel terecht. Martin haalde Sophie tussen de middag uit school voor een MRI bij het AVL. Ik bleef bij Myrthe, toen 9 En Nienke, toen 1. Einde van de middag hoorde Martin dat Soof dood zou gaan binnen 9 maanden. Nog steeds moeilijk om de naam van mijn kind in 1 zin te plaatsen met het woord ‘dood’. (-)”

Het slechtst voel ik me in grote groepen. Ik hoef dan ook niet meer naar kerstborrels van mezelf. Het oppervlakkige, schreeuwerige – doodongelukkig voel ik me daarbij. Ik heb een klein veilig kringetje om me heen. Eerder heb ik geen contact met lotgenoten gezocht, ik voel dat ik het op mijn eigen manier moet doen. Gelukkig heb ik veel steun aan mijn man Martin, wetend dat hij haar net zoveel mist en ook dat beeld heeft van Sophie in een ziekenhuisbed, stervende, niets dat we konden doen. (-)”

“Ik heb veel nagedacht over die ‘acceptatie’ en waarom ik dat niet wil. Dat zit hem mij volgens mij ook weer in het woord. Ik erken dat mijn dochter is overleden, in tegenstelling tot ontken. Met ontkenning kom je, denk ik, niet verder. ‘Accepteren’ heeft voor mij de associatie met goedkeuren, het ermee eens zijn, en dat doe ik niet. Misschien. Ik weet het inderdaad ook niet. Sophie volgt haar eigen pad.(-)”

De pijn van het zien van, in jouw geval, vaders en zonen, ken ik. Dat wordt echt beter, lijkt een soort gewenning in nieuwe situatie of zo.” (-) “Je gaat je echt wel weer beter voelen hoewel je dat nu niet kunt geloven. Voor altijd anders dan voorheen, maar niet voor altijd zo ellendig als nu.”

Ik schrijf haar terug dat ik dat ook wel geloof:  “Ik wil het alleen allemaal zo bewust mogelijk doormaken. Er zijn ook wel momenten waarbij ik me afvraag waarom ik even niet aan het rouwen ben. Rare vraag natuurlijk. Nouja, het leven is raar.
Dan reageert Miranda: “Waarschijnlijk omdat rouwen idd hard werken is en je dus pauzes nodig hebt, daarbij helpt het een tunnelvisie te voorkomen en wellicht grijpt David af en toe in omdat hij je wil zien leven.”

Tekst geschreven vanuit drie jaar overleven ‘Min 1’. Natuurlijk slijt van alles. Natuurlijk helpt het als er genoeg is om verder voor te leven – je beide dochters, ik mijn 9-jarige Daniël, Daniëlle – je partner, je vriendenkring.

De dood van je kind brengt je op een immaterieel niveau. Waar oppervlakkigheid onbelangrijk is. Ondraaglijk. Waar carrière, auto, superhuis, vakanties niet of nauwelijks tellen. Niet uit verdriet, maar omdat de dood je de essentie van het leven heeft getoond. En de pijn die ondanks alles blijft bestaan: “een opkomende herinnering kan nog steeds zo pijnlijk zijn dat ik daar uren door van slag ben”. Het leest als een waarschuwing. Pas op! Zelfs na drie jaar…

DSC_0882

Het is hard om te beseffen dat je dit soort dingen moet ontdekken via het verlies van het allerdierbaarste.  De werkelijkheid waarin we denken te leven is een illusie: “vorm is leegte” – in feite zijn ‘we’ ongelukkig met onze eigen werkelijkheid omdat die leeg is van de ware werkelijkheid, schrijft de Vipassana – de weg van de Boeddha.

De belangrijkste vorm van Wijsheid is: “de wijsheid die berust op de directe ervaring“. Het is de onafhankelijkste ervaring die je alleen beleeft in jezelf. Volgens de Vipassana betekent ‘zien’: het observeren van de waarheid binnen onszelf.

Miranda is nu drie jaar verder op haar pad van wijsheid. Haar verhaal is dat van de herkenning, van het leren ‘zien’. Onze ‘wijsheid’ stoelt op de directe ervaring van het verlies van het allerdierbaarste.

We zoeken woorden omdat woorden en begrijpen in het normale bestaan elkaars DNA zijn. Maar nu ontdekken we dat voorbij de dood geen taal bestaat. Het is dezelfde ontdekking die ook doorklinkt in de Vipassana: op het moment dat de Verlichte de wijsheid ‘ziet’, alles heeft losgelaten, ontdekt hij dat die wijsheid zich bevindt voorbij de taal. Wijsheid is een diepdoorleefd ervaren vol onbaatzuchtigheid.  Vanuit het “doorvoelde besef dat het zelf (en de wereld) van voorbijgaande aard is”. In zekere zin bevind ik me in het ‘diepdoorleefde ervaren’ – maar nog niet genoeg. Ik wil me nog vasthouden aan wat was, terughalen en koesteren; ik wil het woord gebruiken om van dat ervaren verslag te doen. Voor mezelf en voor wie het interesseert. Tegelijk weet ik dat elk woord zich niet verhoudt tot de directe ervaring van Davids dood – daar waar wijsheid voor mij in het verschiet ligt.

Het is een wond die blijkbaar ook na drie jaar nog open ligt – al is het dan mogelijk om er iets meer afstand van te nemen. Tussen de regels lees ik dat in het verslag van Miranda. Die overigens momenteel in Nieuw Zeeland verblijft voor een jaar. En die overigens in haar studietijd lid was van het vrouwendispuut van LANX, dezelfde vereniging waar dispuut Borgia bij hoort. Davids dispuut. “Omdat daar de leukste jongens bij zaten.’
In een andere mail vertelt Miranda over de steun die ze krijgt van haar man – een arts, stabiel, enigszins gesloten, die gewend is met leven en dood om te gaan. Maar dan, bijna in een adem ,vertelt ze: ‘Martin had laatst orka’s gezien toen hij met Nienke naar het strand was gefietst. Dat is wat hem helpt, de natuur, maar geloof ik ook teleurstelling omdat hij had gehoopt daarin meer van Sophie te zien/ voelen.’ 

Zo gaat dat dus. Je overleeft drie jaar het vertrek van je kind. Je hebt je werk. Je gezin. Je familie. Je gaat een jaar letterlijk naar de andere kant van de wereld voor je werk. De andere kant van de wereld, die nog altijd niet ver genoeg verwijderd is van die fatale gebeurtenis die zich in je gesloten ziel etste. Zelfs een orka verandert daar niets aan.

Maar“, schrijft Miranda in een volgende mail, “de orka’s brachten ook een geluksmoment. Dat komt uiteindelijk weer en het gemis voelt minder fysiek, wanhopig en misselijk makend. Misschien passen we onze verwachtingen aan en kunnen we beter domweg vertrouwen op Sophie’s aanwezigheid in plaats daarvoor bewijzen te willen.”

Zo zit dat dus. Blijkbaar. Na verloop van tijd verdwijnt het fysieke rouwen en is er plaats voor ‘geluksmomenten’. Tegelijkertijd blijf je hopen op de aanwezigheid van je overleden kind. Of stel je jezelf ermee gerust. En dat is begrijpelijk. Want je kind, levend, desnoods buiten je blikveld en je eigen leven, of dood blijft levenslang jouw kind. Ik vertrouw op Davids aanwezigheid.

 

Advertenties

Over hanvanwel
Alles voor de kunst. De kunst van het kijken, schilderen, schrijven, creëren, genieten, bedenken en maken. De kunst van het je eeuwig verbazen. Maar ook de kunst van het rouwen.

2 Responses to David en Sophie – David vertrekt (14)

  1. Miranda van der meer says:

    Het is prachtig, Han. Dank je! We willen in Hawaï een wensballon voor Sophie oplaten, als we die kunnen vinden, in NZ vinden ze het te gevaarlijk 😁. Zal er ook 1 voor David oplaten.

    Like

  2. al says:

    Ja, materie is niet meer belangrijk – en toch wel. Maar je hebt de relativiteit ervan ervaren nu je kind van je weggezapt is. En zo plots dat je gerust van “ontwricht zijn” kan spreken. Je zoekt overal, en weet niet waar te vinden hoe je hiermee om kan gaan. En in alles wat je schrijft en ieder die je daarvoor dankt, is nog steeds niemand die echt vraagt: “En hoe is het nu met jou, vertel eens hoe het echt is in jou?” Die met je stil is als je er geen woorden voor hebt. Die je laat voelen dat jij er nog steeds toe doet.

    Het kenmerkendste van David? Zijn hartelijke warme levendheid.
    Dat blijft (hoe raar dat ook klinkt).
    Zowel in Lady Chatterleys Lover als in de Fountainhead staat daarover geschreven; over het leven als bron en fontein. Anders, is dat, dan “alles geordend” en “volgens de regels” die in een technologische wereld gelden.
    Wat een geluk! Wat een geluk dat hij zijn erfenis gebruikte om te léven en te beleven.
    Vertrouw, vertrouw, vertrouw dat David zo volop leefde, so eager.
    Materiële onderscheidingen?
    Ach wat; er is maar één wet : Leven!
    Dat raakt ons allemaal, dat is ook onze stralende bron.
    Mogen we gaan begrijpen dat wij nog zoveel niet begrijpen, en juist daarom ook mogen vertrouwen, bijvoorbeeld dat David inderdaad is opgenomen in het licht, vrij, in alle warmte en rust. Vrij van alle lijden, alle pijn. Voor altijd verbonden.
    Leven is meer dan materie; hij blijft altijd in je hart, het hart van zovelen.
    Koester dat wat in je hart is.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: