David 3 maanden later – David vertrekt 15


Dit weekend, 27 juni, is het 12 weken geleden dat David overleed. Waarschijnlijk rond 06.30 uur. In elk geval in zijn slaap. Zijn dood was de ‘domme pech’ van een diabeet – vertelde de diabetesspecialist in het Radboud, Nijmegen. Bijna drie maanden lang heb ik me afgevraagd wat dat nou eigenlijk betekent als je je kind verliest. Hoe voelt dat? Wat is rouw nou eigenlijk? Waarom huil ik weken niet en dan ineens wel? Ik heb er 14 blogs aan gewijd: persoonlijke bespiegelingen om op de een of andere manier vat te krijgen op Davids dood. Schrijven werkt therapeutisch.

De afgelopen maanden is David geen seconde uit onze gedachten geweest: hij is er niet meer – kut – hij komt nooit meer – dubbel kut – hij is voortaan herinnering, er komt nooit meer een nieuwe herinnering bij – helemaal kut. Achteraf vind ik dat een weliswaar noodzakelijke maar ook instrumentele manier van denken. Ongeveer twee weken geleden kwam ik op een punt waar ik me op een andere, fundamenteler, niveau bewust werd van Davids dood.

Deze foto stuurde Stef Kreymborg mij toe: 'Deze foto maakte ik van een muur die bij ons werd neergehaald. Ik moest daarbij denken dat dit is hoe jij je misschien voelt.' Die neergehaalde muur is voor mij van een dubbele symboliek.

Deze foto stuurde Stef Kreymborg mij toe: ‘Deze foto maakte ik van een muur die bij ons werd neergehaald. Ik moest daarbij denken dat dit is hoe jij je misschien voelt.’ Die neergehaalde muur is voor mij van een dubbele symboliek.fundamenteler, manier bewust werd van Davids dood.

Ineens waren er tientallen navelstrengen zichtbaar en voelbaar die mij verbinden met mijn overleden kind. Verdriet ervaren langs die verbindingen is van een andere orde dan verdriet voelen bij het schrijven van een blog. Hoe persoonlijk die ook is.

‘Als je een kind krijgt, kom je er nooit meer vanaf’ – je kent dat ‘tegeltje’ wel. Natuurlijk is dat zo. Maar hoe zit het als je kind plotseling dood is? Het kind dat mede uit jou voortkomt en waarmee je opgroeit, ontwikkelt zich ook verder in jou. Het wordt een organisch deel van jezelf. Je deelt er ervaringen mee die telkens een volgende bouwsteen blijken voor verdergroeien. Naarmate je kind ouder wordt, verandert ook de manier waarop je het leven met elkaar deelt.

Als David, toen hij een klein kind was van een jaar of acht, ergens verdriet om had kon ik hem makkelijk troosten en het bij hem laten omdat het ‘klein’ verdriet was. Als hij blij was om iets, kon ik blij zijn om zijn geluk – en verder gaan met mijn leven. Als ik boos op hem was, was dat een functioneel, corrigerend boos zijn.
Toen David als gewonde, gekwetste puber in ons leven (terug) kwam, lag dat intussen anders. Als hij verdriet had, voelde ik dat diep van binnen met hem mee. Zocht oplossingen. Lag er wakker van. Als hij gelukkig was om iets – was ik blij voor hem en gunde hem ook dat geluk met hart en ziel. Hij had het dubbel en dwars verdiend. Als ik in die tijd boos op hem was, was dat een boosheid die om zoveel meer ging: de zorgen die ik me maakte om hem, de angst hem niet te kunnen bereiken in zijn dwarsheid, de hopeloosheid geen grip op hem te hebben.
Toen David in Amsterdam ging wonen stond ik duizend angsten uit. Waarvan de belangrijkste was of hij wel goed met zijn diabetes zou omgaan.

In de lessen copywriting die ik geef, vertel ik altijd over de vier ‘motivaties’ of ‘drijfveren’ waaruit iemand handelt, te motiveren is tot het kopen van een product. Maar die zonder meer ook van toepassing zijn op bijvoorbeeld de relatie kind-ouder:
* hebberigheid
* exclusiviteit
* schuld
* angst.

Het zijn niet de positiefste eigenschappen die iemand kan hebben, maar ze zijn zo fundamenteel als Maslovs sex, eten en een dak boven je hoofd. Ze maken duidelijk dat alles wat dierbaar is, tegelijk kwetsbaar is. Die kwetsbaarheid van je kind is jouw kwetsbaarheid en wat je als ouder voortdurend met je meedraagt. Alle vier de ‘motivaties’ zijn de drijfveren om je kind te willen behouden, te omringen met zorg en bezorgdheden, met liefde en bescherming. Zolang je kind leeft, besef je dat nauwelijks. Behalve dan dat je te pas en te onpas merkt dat je er niet zonder kunt.

Kamagurka leert David vliegen

Kamagurka leert David vliegen

David is dood en beetje bij beetje mag ik ontdekken wat dat betekent. Want niet ik bepaal wat ik denk, ervaar of voel. Het zijn mijn lichaam en geest die in een subtiele pas-de-deux passen zetten in de tijd, accenten leggen, ruimte maken, mij optillen, een stuk verder dragen en weer neerzetten. Op sommige momenten draaien ze de pirouettes van mijn leven voor me af, stoppen plotseling en wijzen me situaties, verbanden in relatie tot David. Ze openen mijn ogen en vergroten het besef en het ervaren. En nu, na een maand of drie, staan ze mij toe op een dieper niveau te ervaren wat Davids dood werkelijk betekent.
Het besef van het ontbreken van de dagelijkse routine met David voel ik nu tot diep in mijn botten. Het ontbreken van de vanzelfsprekendheid van zijn aanwezigheid – zelfs op afstand – is als de hardhandige amputatie van een orgaan. Het besef dat hij nooit, maar dan ook nooit meer fysiek aanwezig zal zijn, echoot door mijn lijf en veroorzaakt pijn op allerlei manieren. Foto’s van David, waar ik de afgelopen maanden naar keek, meestal verdrietig dan weer met blijdschap om de herinnering die ze oproepen, kan ik niet meer zien zonder intense pijn. Als ik nu die foto’s bekijk, is het of ik voorbij de afbeelding staar in een enorme leegte. Een leegte die zich ook diep in mij manifesteert. Als de Noordzee van Harold Schouten:

'Noordzee' - gekregen van Harold met wie ik een mooie dubbeltentoonstelling had over water. Dit schilderij is de eerste uit een nieuwe serie. Hij werkte hieraan tijdens de opening van onze expositie en tijdens Davids overlijden. Harold vond dat het schilderij een plaats bij mij moest krijgen. Eeuwig dankbaar.

‘Noordzee’ – gekregen van Harold Schouten met wie ik een mooie dubbeltentoonstelling had over water. Dit schilderij is de eerste uit een nieuwe serie. Hij werkte hieraan tijdens de opening van onze expositie en tijdens Davids overlijden. Harold vond dat het schilderij een plaats bij mij moest krijgen. Eeuwig dankbaar.

Het is ook de leegte die er steeds is bij de vragen die ik mij stel waarop ik nooit het antwoord zal krijgen:
– heeft David zijn dood ‘ergens’ voorvoeld? (ik denk dat wel, bewijs is er uiteraard niet)
– als hij niet op die fatale ochtend was overleden, was het dan wellicht een paar weken later gebeurd? (leven met de dood op je hielen)
– een week later zou David het weekend weer hier doorbrengen; stel dat het toen was gebeurd en Daniël was nietsvermoedend ’s ochtends vroeg bij hem binnengelopen – wat dan? (ik moet er niet aan denken).

Dus dat is het. Het verlies van mijn kind boort zich een plaats in mijn lichaam en ziel. Het holt de kamers uit die hij en ik samen bouwden en vulden met gedeelde ervaringen, met geluk en verdriet, met schuld, exclusiviteit, hebberigheid en angst. Vooral dat laatste. Ik leg witte lakens over de laatste meubelen. Hier is eeuwige schemering, ongeveer zoals in de prachtige werken van Wiel Wiersma, waar de wind traag de vitrages voor de vensters beweegt en het zonlicht verlegen binnenkomt.
Alleen de wind weet
die wij waren, waar en wanneer’.

Een van de wonderschone kamers van Wiel Wiersma

Een van de wonderschone kamers van Wiel Wiersma

Advertenties

Over hanvanwel
Alles voor de kunst. De kunst van het kijken, schilderen, schrijven, creëren, genieten, bedenken en maken. De kunst van het je eeuwig verbazen. Maar ook de kunst van het rouwen.

One Response to David 3 maanden later – David vertrekt 15

  1. Nescio says:

    en als David nu eens meedraaide in de caleidoscoop van het leven en als hij door zijn bestaan raakte aan de levens van anderen, en meenam? en als dat nu eens doorwerkt en doorgaat? wat was en IS zijn betekenis in ons aller leven??

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: