Davids verjaardag – David vertrekt (27)


“Wat doen jullie die dag?” is de meest gestelde vraag van de afgelopen weken. Hoe dichterbij de 4e november komt, Davids verjaardag – hij wordt 24 -, des te minder ik weet wat we gaan doen. In elk geval hangen we slingers op. Misschien steken we een paar kaarsen aan bij zijn foto en zingen wat we altijd zongen bij het verjaardagsritueel: David in zijn kamerjas waaruit zijn sterke hockeykuiten steken komt uit zijn zolderkamer de trap af en we zingen Lang Zal Hij Leven en niet te vergeten De Kop Van De Kat en dan nog iets in het Engels onder leiding van Daniël.

geboortekaartje David

geboortekaartje David

Godverdomme wat een cynische tekst: Lang Zal Hij Leven.
Lekker lang, ja. En Leven? Hooguit voortleven in onze herinnering. Ik kan daar kansloos boos over worden. David is voortaan een Voortlever. Nou, gefeliciteerd. We zingen niet. Het komt niet eens in ons op.
Ik denk dat we een bos bloemen kopen, waarschijnlijk witte die we ’s middags meenemen naar Zorgvlied. Misschien hangen we ook wat slingers op bij het graf. Dat zullen de omringende grafhouders bijzonder op prijs stellen. Ze hebben al geïnformeerd wanneer die ordinaire vlag op het graf weggehaald wordt. Nou, voorlopig niet, dames en heren.

Zorgvlied. We steken sterretjes aan en zingen van De Kop van De Kat

Zorgvlied. We steken sterretjes aan en zingen van De Kop van De Kat die Jarig is En Zijn Pootjes vierden Feest. De ‘rugzakken’ steken schitterend af tegen het herfsttapijt.

Het kwam al ter sprake in die eerste beladen week na Davids dood: straks komen de feestdagen – piekmomenten die een test zijn voor het rouwproces in het eerste jaar, het tweede jaar, het derde en vierde en vijfde – en nog vele jaren. Met Davids verjaardag openen we vandaag het hele feestpakket: sinterklaas, kerst, oud & nieuw. Weinig om je echt op te verheugen. Veel om met behoorlijke tegenzin tegemoet te zien. De vraag is natuurlijk hoe verstandig dat is, voorzover hier al sprake is van ‘verstandig’.

Overigens is het vandaag ook precies 7 maanden geleden dat David overleed. Een dubbele gedenkdag van de ergste soort. Zeven maanden die te snel gingen en tegelijk te traag. Zeven maanden om te wennen aan het idee dat je kind is vertrokken met onbekende bestemming om nooit meer terug te keren. Zeven maanden eenzaamheid. Terwijl ik ’s ochtends met de hond door het knisperende herfstbos wandel zie ik ineens een nieuw puzzelstuk in de wreedheid van zijn dood. Elk kind heeft het ‘recht’ of misschien zelfs de ‘plicht’ om zijn ouders in te halen en op een bepaalde manier voorbij te streven. Zoals met zoveel dingen, is hem die kans ook ontnomen. Ik had het hem zo verschrikkelijk gegund.

Rouwen betekent helemaal niet ‘verwerken’, of ‘loslaten’ of ‘accepteren’. Het is vooral je krachtig verzetten tegen iets waarvan je weet dat je je er niet tegen kunt verzetten. Tegen beter weten in (in het beste geval) behouden wat is geweest met alles wat je in je hebt.
Eckhart Tolle adviseert in ‘De Kracht van het Nu’ om je te concentreren op het ‘hier-en-nu’. Al het andere is lijden aan tijd: verleden, toekomende. Bovendien is al het andere je ego dat aanhoudend bezig is je te ver- en misleiden door je over vrijwel alles te laten somberen, over inzitten, zorgen maken, boos zijn, rancuneus, jaloers, achterdochtig, wrokkig. Niet-helpende gemoedstoestanden – die je in bijna alle gevallen over jezelf afroept. Ellende waar je nooit vat op hebt, maar die, als je er de ruimte aan geeft, je leven behoorlijk kunnen vergallen. En dat van je naasten.

In bijna alle gevallen want: niet de dood van je kind.
Tolle verwijst onder meer naar het Boeddhisme dat eeuwen geleden al tot deze conclusie kwam en aantoonde dat het geen enkele zin heeft om dat soort emoties toe te laten. Het beste wat je kunt doen, is leven in het hier-en-nu. Een leven zonder verzet. Zonder angst. En dat is minder cliche dan het wellicht lijkt. Hoewel Tolle nergens het begrip ‘omgaan met de dood’ letterlijk benoemt, verwijst hij er wel indirect naar:

“Als je echt niets kunt doen om je hier-en-nu te veranderen en je kunt je ook niet aan de situatie onttrekken, aanvaard je hier-en-nu dan totaal door al je verzet te laten varen. (-) Dat heet overgave. Overgave is geen zwakheid. Er zit grote geestelijke kracht in. Alleen iemand die zich heeft overgegeven, heeft geestelijke macht. Door overgave bevrijd je jezelf innerlijk van de situatie. Dan kan het gebeuren dat de situatie verandert zonder dat je er iets voor hoeft te doen.”

Zo beland je als rouwverwerkende in een bijna semantische modus waarin je stuitert van ‘acceptatie’ via ‘loslaten’ naar ‘overgave’. Omdat ik mezelf voortdurend afvraag hoe ik verderkom in mijn rouwarbeid, of ik het überhaupt kan beheersen danwel dat het mij beheerst – is het voor mij ook belangrijk om de woorden te vinden die dat proces beschrijven. ‘Acceptatie’ voelt aan als grotendeels rationeel handelen: ik neem het besluit om dit op deze manier te doen; ik accepteer dat iets is zoals het is, stel het niet meer ter discussie. De vraag is of ik dat met hart & ziel ook werkelijk vind. Dat geldt eveneens voor ‘loslaten’. In termen van Tolle zijn beide begrippen vormen van verzet of de (rationele) reactie daarop. Jezelf overgeven is het loslaten van die tak aan die hele hoge boom en je laten vallen in het vaste vertrouwen dat je val je bevrijdt: van alles waarmee het ego je voortdurend mee in zijn greep probeert te houden. Makkelijk is dat niet. Maar moet dat dan?

Een kennis die hoogvoelend is en ‘dingen weet en ziet’ vertelt me op een dag dat David niet heeft geleden, geen verdriet heeft gevoeld en geen pijn heeft gehad toen hij overleed. “Hij was een heel kort moment verbaasd en boos,” zegt de kennis. “Maar hij wil dat je weet dat het goed met hem gaat. Hij wil dat jij niet over hem inzit. De beste manier om dat te doen is je totaal overgeven aan zijn dood. Op een dag voel je dat je echt afscheid van hem gaat nemen. Je schrijft hem een brief, die neem je mee naar het strand, je graaft een kuil, steekt het papier aan en je viert jullie afscheid. Drink er een glas wijn bij. Daarna dek je de kuil af en doe wat je denkt dat je moet doen. Op dat moment sluit je het rouwen af en kun je verderleven met David naast je, maar zonder de pijn die je voelt.”

Ik knik. Weet niet zo goed wat ik hiermee moet. Het overvalt me dat iemand zomaar zulke dingen tegen me zegt. Ik vind het eerlijk gezegd een soort Libelle-oplossing, hoe goed bedoeld ook. “Wanneer moet ik dat doen? Op zijn verjaardag?” vraag ik een beetje knullig. “Het is geen moeten – dan ben je aan het plannen en dat is nou juist niet de bedoeling. Er ligt geen dag vast daarvoor. Als je uitgaat van een leven in het hier-en-nu denk je er ook niet zo over. Dan weet je dat dat moment er op een dag is en dan weet je ook wat je te doen staat. Dat is voor jou het belangrijkste: het gaat niet erom dat je David loslaat – je moet zelf loslaten, jezelf loslaten, stoppen met beredeneren, beginnen met jezelf alle ruimte te geven en alle vrijheid.”

Mensen hebben meningen. Goede bedoelingen. Leven mee. En dat is fijn. Soms heb ik er iets aan. Vaak niet. Niet uit onwil. Maar alles wat anderen aandragen is niet wat ik ben. Of voel. Of ervaar. Het verwerken van verlies is zo persoonlijk, zo gebed in het verleden wat je hebt opgebouwd met de overledene. Zo prive. Lijden aan het verlies van je kind is jouw lijden. Lijden aan het verlies van die ander is jouw lijden. Hoe anderen met hun verlies omgaan is in feite hun zaak. Dat klinkt hard, maar het is zo. Het verlies dat de ander doormaakt, kan per definitie nooit jouw verlies zijn. Horen hoe iemand anders omgaat met het verlies van zijn of haar kind kan hooguit een moment van herkenning opleveren.

Intussen zit ik hier mijn best te doen om mijn verlies vorm te geven en te begrijpen. Het vieren van Davids verjaardag is een kleine stap. Maar, in welke richting? Een vriendin vertelt me over iemand die jaren geleden haar kind verloor. Ze kan intussen prima leven, maar de verjaardagen van haar overleden kind zijn bijna onoverkomelijk. “Godzijdank komen zijn vrienden langs, zelfs na al die jaren, en alleen al door er te zijn, helpen zij haar de dag door te komen. Ze moet er niet aan denken om het zonder die jongens te doen,” vertelt mijn vriendin. Ik knik en voel een ijzeren band knellen om mijn borst. Hoe je je ook overgeeft, het gaat dus nooit over. Naïef te denken dat het wel zo zou zijn. Lang zal hij eh… leven.

 

PS: iedereen die ons vandaag steunde met al die lieve, hartverwarmende post: heel erg bedankt. het is mooi om jullie aanwezigheid te ervaren, ook al is het niet fysiek.

Advertenties

Over hanvanwel
Alles voor de kunst. De kunst van het kijken, schilderen, schrijven, creëren, genieten, bedenken en maken. De kunst van het je eeuwig verbazen. Maar ook de kunst van het rouwen.

One Response to Davids verjaardag – David vertrekt (27)

  1. Nescio says:

    natuurlijk “valt Borgia uiteen” ,alleen al door de transformatie in en daarmee rond David, zo hard gehuild, zo geraakt; David zelf ook onderdeel van de beweging van de caleidoscoop van het leven in steeds veranderende constellaties die ook ons leven in beweging houden.
    Het is je volledig toegestaan mee te bewegen. Uit wat je schrijft over de vreugde van het maken van beelden, van surprises spreekt hoe belangrijk dat voor je is, Phoenix.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: