Davids boodschap – David vertrekt (32)


Het is eind januari 2016. Weer vier weken doorgekomen, of ‘overleefd’ of ‘weggezet’. Het maakt niet uit. Soms vullen de dagen zich met een leegheid die ik aangenaam vind, soms doet diezelfde leegheid pijn. Tijdens de aangenaam lege dagen kan ik het hebben dat David alleen nog bestaat uit stilstaande beelden, uit foto’s waarvan ik een aantal heb ingelijst en anderen die nog altijd dienst doen als bal in de Davidboom waarvan ik maar geen afscheid kan nemen. “Waarom staat die boom hier nog steeds?” vraagt Daniëlle. “Op die manier houd je jezelf gekluisterd aan David. Je hebt op je arm ‘En weer door’ laten tatoeëren maar op deze manier sta je stil.”

“Ik wil hem houden tot en met 4 april. Kan hem niet loslaten,” antwoord ik. De opmerking verwart me. Al die Davids in die boom vertellen een deel van zijn verhaal. Met een beetje fantasie veranderen ze in bewegend beeld. Dan roepen ze geen verdriet op. Niet meer. Blijkbaar kan zelfs verdriet in deze categorie slijten. Niet loslaten. Dat is iets anders. Ik zal hem nooit kunnen loslaten. Waarom zou ik ook? De foto’s prikkelen herinneringen tot korte filmfragmenten. Ik ben steeds weer blij verrast als het me lukt om een fragment geprojecteerd te krijgen. Soms vrolijk, dan weer droevigstemmend. Soms lijkt het pure poëzie, soms eerder horror. Bijvoorbeeld het fragment van dat scooterongeluk:

‘s Nachts hier in het dorp.
Tegen de richting in gereden.
Frontale aanrijding.
In de ruimte onder het zadel 6 flessen sterke drank.
David 17 jaar.
Politie aan de deur rond 04.00 uur.
Scooter total loss.
Helm aan flarden.
Kind in de war.

In zo’n filmpje schuilt weinig poëzie of het moet de Romantiek van de Dolende Puber zijn. Nee. Horror. Nog steeds rillingen over mijn rug, vooral als ik hoor dat toen hij op de grond lang, onder zijn helm vandaan een soort rochelen klonk alsof hij bezig was te sterven. Maar gelukkig niet. Nog niet. Hij was ‘slechts’ bewusteloos en beneveld. Ik vraag me nog altijd af of hij het opzocht. Maar hoezo? Hoe vaak reed ik op mijn brommer niet tegen de richting in? De wereld is van ons.

Of neem het absoluut poëtische fragment van Spookje, het vliegertje. David zal een jaar of 6 zijn geweest. Aan de horizon nog geen joint of fles sterke drank te bekennen.

We brachten veel vakanties door op Vlieland. En Vlieland betekent vliegeren. We hadden we mooi paars, vierkant vliegertje met een lachend spokengezicht. Op een dag waaide het hard genoeg om Spookje achter het huis op te laten. Het vliegertje steeg blij op. David en ik besloten dat Spookje zo lang mogelijk in de lucht moest blijven. Ik bond het eind van zijn touw aan een vlaggenmast. Die hele middag stond de vlieger hoog in de lucht te schudden van geluk in de wind. We besloten hem ook voor de nacht daar te laten want de wind zou niet afnemen. De volgende morgen was het touw verdwenen. Natuurlijk was het verdwenen. Samen met de vlieger. Een paar uur later riep David me. Hij wees naar het bos, verderop. Daar, hoog boven de bomen stond Spookje blij in de wind te wapperen, zijn touw gehaakt in een van de bomen. Vanaf dat moment keken we regelmatig of Spookje er nog was. Wat een onverwacht feest. Ruim drie dagen en nachten hing Spookje vrolijk boven het bos. Dat was nog eens spannend wakker worden. We renden ’s ochtends vroeg naar het raam om te kijken hoe het met Spookje was. Tenslotte kwam het onvermijdelijke. Spookje verdween alsnog en veranderde in een dierbare herinnering. David had het er later nog vaak over en het beeld van dat paarse vliegertje dat dagen achtereen eigenwijs boven de bomen hing, staat in mijn geheugen gegrift.

“Ik was in shock toen ik hoorde dat hij was overleden,” vertelt Daniëlle als we na haar opmerking over de Davidboom verder praten, “en eigenlijk ben ik dat nog steeds. Er zijn voortdurend van die momenten die ik altijd met hem deelde en die ik nu zonder hem moet beleven.” Op Facebook post ze het volgende mooie bericht, dd. 31.01.2016:

Australian Open finale 2012. Nadal vs Djokovic.

Ik houd David op de hoogte via de app. Hij staat in een pashokje kleding te passen en is samen met z’n vriendin. Vertel m over de ene na de andere weergaloze bal van Nadal of Novak. Er wordt gevochten, ik schreeuw bij ieder punt. Ik stuur ‘m foto’s door van de stand, hij van een nieuwe broek. De wedstrijd is bijna vijf uur onderweg als ik David app dat ‘we’ aan de 5e set beginnen. En dat hij nu echt hard op zoek moet gaan naar een tv. Hij stuurt me een Selfie met weer een nieuwe jas aan. Ik snap t. Ik hou ‘m zo goed als ik kan op de hoogte van de stand. Novak wint uiteindelijk na een zenuwslopend gevecht van bijna zes uur. 
Zo ging ’t vaak de afgelopen jaren, beetje samen kijken. Ik hier en hij in bed, pashokje of naast me op de bank.

Australian Open finale 2016. Djokovic vs Murray. Ik kijk alleen. Zet mijn pijlen opnieuw op Novak en hoop op een zes uur durend gevecht.”

Zou er een verschil zijn in rouwverwerking tussen vaders en (stief)moeders? Of tussen mensen die hun zinnen kunnen verzetten op hun werk en zij die hun dagen grotendeels binnen het huishouden doorbrengen? Ik sprak onlangs een vriendin en lotgenote die haar dochter verloor toen ze zes jaar was – ruim twintig jaar geleden. Zij vertelde dat zij nog altijd momenten heeft van missen en niet-missen. Ze is het ‘gewoon’ gaan accepteren. Als beeldend kunstenares heeft ze het verlies geïntegreerd in veel van haar werk. Dat helpt. Ze zegt: “Ze is altijd bij me. Maar er zijn ook momenten dat ik me ineens realiseer dat ik niet met haar bezig ben. Dan besef ik tegelijk hoevaak dat dus wel het geval is.”
Na al die jaren.
Zo gaat dat blijkbaar. Hoe ‘overleven’andere ouders hun vergelijkbare verlies? Ouders die niet in staat zijn om het overlijden van hun kind een plaats te geven in hun dagelijkse werk en bezigheden.

Ik vraag Miranda van der Meer, die een aantal jaar geleden haar dochter Sophie verloor, hoe zij dat ervaart. In een eerdere blog (nr 14) heb ik al over Sophie en Miranda geschreven. Na een half jaar min of meer sabattical in Nieuw Zeeland is Miranda met haar gezin ‘min 1’ in december teruggekeerd naar Nederland. “Ik realiseer me,” schrijft Miranda, “dat je het echt zelf moet doen, als ik niet goed in mijn vel zit kan ik dat alleen zelf veranderen. Probeer daarom weer beter voor mezelf te zorgen, daarin gesteund door Sophie die letterlijk heeft gezegd: “Ik wil dat jullie blij zijn”.”

“Heb jij bepaalde rituelen rond haar sterfdag?” vraag ik – want ik betrap me erop dat ik met Davids 4e april al bezig ben sinds de jaarwisseling: het is een bijna magische datum.
Miranda: “Sophie voelt op deze dagen altijd dichterbij. Iedereen zegt dan: “Het zal wel moeilijk voor je zijn”, maar zo heb ik haar sterfdag nooit ervaren. Wel onwerkelijk, maar niet moeilijk. Misschien wentel ik me graag in het verdriet, waarin zij dichterbij voelt. Misschien is ze daadwerkelijk dichterbij. Misschien de troostende gedachte dat er deze dag heel veel mensen aan haar denken. Het opstarten van (gedenk)rituelen geeft misschien ook houvast. Ik denk dat jij ook kracht zult putten uit die dag. Moederdag vind ik wel lastig, overigens. Ook kan ik de verhalen over 16 jarigen-diners moeilijk verdragen. Sophie zou in april 16 worden. Ordinaire jaloezie van mijn kant naar andere moeders (zelfs vriendinnen), dat zij wel hun dochter’s 16e verjaardag kunnen vieren.”

Die laatste opmerking is een bermbom in de rouwarbeid van ouders. Er zijn van die momenten waarop je keihard en ‘kei-emotioneel’ de confrontatie met jouw situatie door je strot krijgt gedouwd. Anders wil ik het niet formuleren. Schuurpapier! Wat Miranda hier schrijft over het 16 jarigen-diner is een hele heftige. En het afschuwelijke is dat je het niemand kunt verwijten. Natuurlijk gaat het leven van anderen verder. Net als mijn eigen leven. Maar de confrontatie met mijlpalen of piekmomenten van andere ouders met hun kinderen voelt steeds aan als een bermbom die onverwacht tot explosie komt. Als zoutzuur op de wond. Ik heb dat ook als een vriend vertelt dat hij met zijn zoon, die in dezelfde leeftijd is als David, naar de Biënnale van Venetië is geweest. Samen reizen, samen logeren, eten, kunst beleven, uitwisselen – vader en zoon. Ik gun het iedereen en mijn vriend in het bijzonder, maar op het moment dat hij erover vertelt, snijdt een gekarteld broodmes mijn lijf binnen en draait zich fanatiek om. Fysieke confrontatie met iets dat nooit meer hetzelfde is. Vaak excuseren mensen zich als ze met zo’n verhaal komen. Ik zeg dan dat dat absoluut niet nodig is. En dat ze zich vooral niet moeten inhouden. Maar niet eens zo diep in mijn hart denk ik: ‘ik niet, ik nooit, ik nooit meer’. Miranda noemt het ‘ordinaire jalouzie’ die haar bekruipt en doet zichzelf daarmee verschrikkelijk tekort.

Het is eigenlijk ook nooit goed. Miranda vertelt dat haar man sinds ze terugzijn, zijn oude werk weer heeft opgepakt en nu ’80 uur’ in de week daarmee bezig is. Ik zou graag een blog schrijven over zijn drijfveren om zo hard te werken, in zo’n bijzondere omgeving als het Anthonie van Leeuwenhoek Ziekenhuis, met op de achtergrond het overlijden van zijn eigen dochter dat hij met al zijn kennis en apparatuur niet kon tegenhouden.

foto 2-3Terug naar Davids boom. Vorige week donderdag kreeg ik tijdens het uitlaten van Bob een intense hypo – wat vreemd is want ik heb geen diabetes. Ik herkende het direct: het zweet dat je uitbreekt, het gevoel van dronkenschap – niet meer je situatie in de hand hebben, zwabberbenen. Ik had het David zo vaak zien ondergaan. Met moeite bereikte ik mijn huis. Dank zij een banaan en veel limonade lukte het me om de situatie te stabiliseren. Door die hypo voelde David dichterbij dan ooit. Nog enigszins wankel ging ik op de bank zitten. Het viel me op dat het licht in de kamer anders dan anders was. Eerst dacht ik dat het aan mijn wiebelige situatie lag. Maar toen zag ik dat de lichtjes in de kerstboom schenen als kleine schijnwerpers. Fel, keihard wit licht. Er waren niet veel andere lampen aan in de kamer dus het witte licht uit de boom domineerde de kamer op een bijna griezelige manier. Vervolgens ging een aantal lampjes weer normaal branden om enkele minuten later toch weer tot de felle stand over te gaan. Wat was dit? Een technisch mankement? Een boodschap van David bij die hypo? Toen gingen plotseling alle lampjes heel kort uit, lichtten daarna weer fel op en gingen ten slotte uit. En. Niet. Meer. Aan. Beeld op zwart. De kamer was donkerder dan duister, ondanks die ene lamp die wel aan was. Ik wist niet wat ik hiermee moest. Ja, uiteraard was een technische verklaring eenvoudig te vinden. Maar vanuit mijn rouwarbeid gezien een uiterst onbevredigend antwoord. Wat wilde David mij duidelijk maken? Want dat hij hierachter zat was wat mij betreft zo logisch als wat. Of eigenlijk: net zo logisch als onlogisch.

Wilde hij het signaal afgeven dat die boom nu wel genoeg was? Dat hij alvast het licht uitdeed en dat ik nu de rest maar moest doen? Gewoon omdat het tot 4 april nog lang duurt en die boom – hoe dierbaar ook – mij weerhoudt van een daadkrachtig ‘en weer door’? Ik vertelde het voorval aan enkele vrienden. Niemand keek er raar van op. Vanochtend sprak ik een van hen opnieuw: “Ik heb er dit weekend over nagedacht,” zei hij, “ik denk dat David je een mild signaal heeft willen geven. Als hij er echt de pest in had gehad, had hij die boom helemaal omgegooid. Daartoe acht ik hem best instaat. Maar nu heeft hij ervoor gekozen om inderdaad alvast het licht uit te doen. Hij vindt het mooi geweest en wil dat jij doorgaat met je leven. Jij moet nu verdergaan met het opruimen van de boom. Er zit niks anders op. Hoe symbolisch wil je het hebben?”

Geen ontkomen aan. Ik moet door. Vind David blijkbaar. Een paar dagen geleden vroeg iemand hoe het met mij ging. “Nieuw jaar, nieuwe kansen,” probeerde ik me onder de impact van die vraag uit te draaien. “Ja,” zei de ander cynisch, “dan zul je wel in beweging moeten komen.” Ik voelde me betrapt. Maar het is waar. Dat gevoegd bij de boodschap van David…

Vanavond maak ik een begin.

 

 

 

 

 

 

Advertenties

Over hanvanwel
Alles voor de kunst. De kunst van het kijken, schilderen, schrijven, creëren, genieten, bedenken en maken. De kunst van het je eeuwig verbazen. Maar ook de kunst van het rouwen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: