David en de continuïteit – David vertrekt (33)


Een dierbare vriendin appte mij: ‘Las je laatste blog. Wat een worsteling is je leven zo. Elke dag weer. Bij Phoenix hoorde ik quote “wie zijn kind verliest, verliest de toekomst”. Je kijkt terug en wat verder dan? Ik stond vandaag in opstelling met mijn vader. Hij was er en ook niet. Hij was met zijn hele hebben en houden bezig met mijn doodgeboren zus. Ik realiseer me dat het zo was. Hij kon niet anders. Je verhaal raakt me.’

Ik krijg regelmatig reacties als deze. Ze helpen mij. Het afgelopen jaar ben ik met mijn rouwarbeid door zo’n beetje alle stadia gegaan: verdriet, woede, ontkenning, verwerking. Maar niet berusting – hoewel dat er ook een schijnt te zijn. Berusten is wel het laatste wat ik wil. Of kan. De onbeschrijflijke leegte van het verlies zal er altijd zijn, niet altijd even scherp of bot – maar wel altijd. Het gevaar is dat het verlies zo groot blijkt dat het een stempel drukt op het opvoeden van andere kinderen in het gezin. Ik zie soms hoe wij overdreven bezorgd zijn over het opgroeien van Davids broer, geneigd meer toe te geven dan we eigenlijk willen.

David is uiteraard vaak onderwerp van gesprek tussen ons drieën. “Ik zou graag die eerste weken na zijn overlijden overdoen,” zeg ik en dat meen ik oprecht. Daniëlle en Daniël denken er net zo over. “Het was zo speciaal,” zegt Daniël, “en niet eens alles was heel droevig. Ik herinner me de tweede dag als een hele vrolijke en fijne dag, terwijl ik ook verdrietig was.”
De reactie van een kind. Goudeerlijk en onbevangen in het oog van de storm. “Ik kan er soms ontzettend naar verlangen,” zegt Daniëlle, “raar is dat, verlangen naar zo’n afschuwelijke periode.” “Ik heb precies hetzelfde,” antwoord ik,”het was ook een tijd waarin we zoveel warmte van iedereen kregen. Mensen die dag en nacht voor ons klaarstonden, er voortdurend waren, voor ons kookten,  ons verdriet aanhoorden maar ook veel plezier met ons maakten. Want dat kon ook.”

Weer zie ik onze tuin voor me waar dagenlang Davids vrienden en coach Mark op hun manier een soort wake houden. En weer hoor ik die doffe klappen van vriendschap van hun handen op elkaars schouders of rug als ze elkaar begroeten daar in de tuin. En weer voel ik hun verslagenheid – het minutenlang zwijgen, het huilen. Het was zo intensief. Een aantal van die jongens ken ik al jaren. Heb ze zien ‘opdrogen’. Deze dagen leer ik ze nog beter kennen en ik ben trots op ze. Net zo trots als ik ben op die hele lichting Borgia die ik alleen kende uit Davids verhalen. En die helaas nu enigszins bezig is uit elkaar te vallen. Net zoals op Davids werk onvermijdelijke veranderingen plaatsvinden. Een van zijn beste vrienden werkt er intussen niet meer en ook is zijn directe leidinggevende overgestapt naar een ander bedrijf.

Natuurlijk, zo gaat dat. Ze verlaten hun vertrouwde omgeving en bouwen nieuwe ervaringen op. David zou het niet anders doen. Tegelijk weet ik zeker dat ieder van hen David met zich meeneemt, van de ene plek naar de andere. Ze kunnen veranderen zoveel en zovaak als ze willen, maar David zal altijd meegaan en in die zin blijven bestaan.

“Information is never lost” is een axioma uit de natuurkundige kijk op zwarte gaten die je moeiteloos kunt vertalen naar onze eigen wereld en ons eigen bestaan. Het komt erop neer dat zelfs voorbij de ‘waarnemingshorizon’ van een zwart gat de informatie die alle dingen in zich dragen niet verloren gaat – wat eerder wel werd beweerd.

iu

Zo gaat het ook in de natuur. Planten geven hun informatie door, een druppel water bevat als het ware een zee aan informatie. Als we sterven, verdwijnt onze stoffelijkheid, maar niet wie of wat wij waren. Weliswaar niet ‘gelabeld’, maar wel als onderdeel van de gekende en ongekende wereld/natuur om ons heen. Niets verdwijnt echt. Het is een verzachtende gedachte voor wie te maken krijgt met de dood van een dierbare. Het kan zelfs helpen het Nu (opnieuw) te begrijpen, het verdriet los te laten en open te staan voor wat het leven brengt. “De richting van de toekomst kan afgrijselijk zijn, maar zij mist de macht om het verleden te wissen,” zegt een vriend/natuurkundige naar aanleiding van dit zwarte gaten-verhaal.”Alle informatie uit de geschiedenis van dit universum is onderdeel van de toekomst. Elke bloem die bloeide, elke mens die kuchte, elke vogel die zong, elke exploderende ster in de Andromedanevel, alles kan vergaan tot stof maar nooit spoorloos verdwijnen.”

Vergelijk dat met het sombere citaat waarmee ik deze blog opende:“wie zijn kind verliest, verliest de toekomst”. Natuurlijk is het verlies van David, van elk kind, van elke geliefde een ramp van onwaarschijnlijk formaat. Een soort 9/11. Maar met de profetische tekst die hij de avond voor zijn overlijden uitsprak: “Ik wil dat Han gelukkig wordt” en met het besef dat David blijvend onderdeel is van de ‘geschiedenis van dit universum’ – kan en wil ik niet zeggen dat mijn toekomst verloren is. David zal er altijd zijn, ook al is het niet fysiek. En hij geeft mij mijn toekomst cadeau. Een waarin geluk centraal staat. Een vol continuïteit. Er was een toekomst voor Davids dood, die is niet meer wijzigen. Het is verspilling van alle energie als ik in die verleden toekomst blijf hangen. David zal nooit spoorloos verdwijnen. Ook al heb ik hem ‘verloren’. Maar mijn toekomst verliezen? Nee. Ik eer hem juist door mijn bestaan in te richten naar zijn laatste wens, in plaats van mijn leven aan mij voorbij te laten gaan met mijn hoofd tussen mijn knieën.

Het is een redenering die ik een jaar geleden niet kon opbrengen. Daarvoor zijn meer dan 30 blogs, talloze gesprekken en bijna 12 maanden innerlijke groei nodig geweest. En dat is goed. Overleven na de dood van een dierbare heeft zijn tijd nodig. Maar het kan blijkbaar, al is het een enerverend proces. Zelfs David heeft nog een hele toekomst voor zich. Hij is “Een broodkruimel op de rok van het universum,” zoals Lucebert ooit dichtte – alsof hij de theorie van de horizon rond zwarte gaten zelf had ontdekt terwijl hij ‘de ruimte van het volledig leven tot uitdrukking (trachtte) te brengen’:

“ik tracht op poëtische wijze
 dat wil zeggen
 eenvouds verlichte waters
 de ruimte van het volledig leven
 tot uitdrukking te brengen
 ware ik geen mens geweest
 gelijk aan menigte mensen
 maar ware ik die ik was
de stenen of vloeibare engel
 geboorte en ontbinding hadden mij niet aangeraakt
de weg van verlatenheid naar gemeenschap
 de stenen stenen dieren dieren vogels vogels weg
 zou niet zo bevuild zijn
 als dat nu te zien is aan mijn gedichten
 die momentopnamen zijn van die weg
 in deze tijd heeft wat men altijd noemde
 schoonheid schoonheid haar gezicht verbrand
 zij troost niet meer de mensen
 zij troost de larven de reptielen de ratten
 maar de mens verschrikt zij
 en treft hem met het besef
 een broodkruimel te zijn op de rok van het universum
 niet meer alleen het kwade
 de doodsteek maakt ons opstandig of deemoedig
maar ook het goede
 de omarming laat ons wanhopig aan de ruimte
 morrelen
 ik heb daarom de taal
 in haar schoonheid opgezocht
 hoorde daar dat zij niet meer menselijks had
 dan de spraakgebreken van de schaduw
 dan die van het oorverdovend zonlicht”

 

Advertenties

Over hanvanwel
Alles voor de kunst. De kunst van het kijken, schilderen, schrijven, creëren, genieten, bedenken en maken. De kunst van het je eeuwig verbazen. Maar ook de kunst van het rouwen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: