David Vertrekt: “Maar alleen de wind weet de plek die wij waren” – laatste blog


4 april 2016. Een jaar later. We omhelzen elkaar. Hij met zijn knalgele rugzak over zijn schouders, ik met mijn zwarte zomerhoed op. Het is als altijd heerlijk om hem tegen me aan te drukken. Nog steeds kan ik het voelen. Ik koester dat gevoel boven alles. Mijn gozer. Mijn joch. We hebben het zo goed gehad. Nu is het tijd om hem los te laten. Bestemming onbekend. “Laat je?” “Heb je?” “Wil je?” “Kun je?” “Blijf je…?”

Bye, vriendje.

Bye, vriendje.

Nee, hij blijft niet. Dat kan niet. Er is iets dat aan hem trekt. Hij was daarover behoorlijk boos maar heeft er nu vrede mee. Hij weet dat het niet anders kan. Er is een reis die hij moet maken, bestemming onbekend. Hij zal contact blijven houden. Ik huil. Hij niet, ook al zou hij nog zo graag willen. Dit vertrek is te onverwacht. Te definitief. Iets of iemand heeft de regels van het spel veranderd. En we moeten het meespelen.
“Blijf nou nog even het was zo kort. 23 jaar, waar heb je ’t over?”
“Nee,” zegt hij, “ik moet gaan. Je hebt een jaar kunnen wennen.”
“Ik kan er niet aan wennen.Weet je je Spookje op Vlieland nog? Je woestijnratje? Natuurlijk weet je het nog.  Of je vriendinnen. Je vrienden van de Febo, van Borgia, de Groene Maharadja je laatste hockeystick, Daniël, Daniëlle? Of anders jij en ik samen in Oostenrijk en hoe we natuurlijk weer de weg kwijtraakten door mijn eigenwijsheid? Toe, even maar.” De woorden struikelen hopeloos over elkaar.
“Pap, hou op, je moet door. Er is geen even meer. Ik moet door. Daniëlle moet door. Daniël. Vraag me niet waarom.”
Kutzooi.
“Sommige levens duren nou eenmaal korter,” ontnuchtert een hoogbejaarde ervaringsdeskundige niet veel later.

Met deze blogs wilde ik David eren. Zijn overlijden bespreekbaar en mijn rouw voelbaar maken. Woorden gedrenkt in verdriet, in ongeloof, in pijn. Letter voor letter tergende krachtproeven. Ze deden hun therapeutische werk: elk blog de volgende schil die ik afpelde naar Davids definitieve vertrek. Een jaar had ik nodig om te ontdekken dat ik vooral bezig was mijn ontkenning te formuleren. Eigenlijk stelde ik alleen maar Davids vertrek uit. Ik vond dat ik steeds beter kon leven met Davids dood. Tegelijk hield ik hem vast in onze omhelzing bij het afscheid dat uiteraard nooit plaats had mogen vinden. Eenzijdig, verlaat en vertraagd afscheid.

Dat is de frustratie waarmee we achterblijven – we waren niet bij zijn overlijden, wisten pas zeventien uur later dat hij dood was en door de autopsie konden we hem pas vijf dagen later zien, 24 uur voor zijn begrafenis. Dat je kind zomaar overlijdt, is een ding. Maar dat je het vervolgens niet direct mag zien, is van nogal andere orde. Misschien heb ik daarom wel een jaar lang mijn Dode David omhelst en met mij meegedragen, telkens tegen beter weten in: niet hij, maar ik was er nog niet klaar voor om zijn vertrek te accepteren. Immers, een leven dat is gegroeid in 23 jaar bouw je niet af in enkele maanden.

Mensen met bijna-doodervaringen vertellen dat ze vanaf nu het leven alleen nog maar willen vieren. Dat alles waarover we ons zo druk maken eigenlijk bullshit is en er nauwelijks echt toe doet. Helaas is het leven vieren matig aan mij besteed: het kost al moeite genoeg om het Leven te Leven, letterlijk op voeten van leem. Het is de logica van deze opgefokte tijd om te zeggen dat het niet erg is dat je dood gaat, maar wel dat je dan wordt vergeten. Dus dat je er alles aan moet doen om dat, die vergetelheid, tegen te gaan. David zou deze uitspraak met de grond gelijk hebben gemaakt (in een debat waarbij hij uiteraard zijn Spreeklint droeg). Voor hem gold eerder het tegendeel. In zijn DNA logeerde een monnik voor wie materiële zaken oninteressant waren en die zich zeer bewust was van zijn aardse taak: de mens liefhebben – wat uiteindelijk de essentie van het leven is voor ieder weldenkend mens. David had mensen lief ook al zou hij dat nooit zo zeggen. Oke, hij was geen heilige dus kon hij ongelooflijk tekeer gaan over serieus te dikke vrouwen. Soms tot schaamte van zijn vrienden. Maar dat was het dan ook. Davids claim voor de eeuwigheid was zijn oprechte, charmante sociale intelligentie.

Nu maak ik na 365 dagen de balans op van mijn rouwarbeid. Alle stadia heb ik doorlopen. Niet bewust: het is het groeiproces van de clematis die tastend, woekerend, houvast zoekend in de klimop zijn weg gaat. Voor rouwen bestaat geen recept. Rouwen om je kind –misschien ook rouwen om je geliefde – is alles tegelijk: verdriet, verzet, verlangen, verwerping, verlating. Je stelt, tegen beter weten in, alles in het werk om de overledene te onttrekken aan de dood. Het is een bij voorbaat verloren strijd. Dat is de basis van je woede en verdriet. Dus bedenk je formules om dat ‘vertrek’ draagbaar te maken. Elk ritueel is zinvol. Of je nou een tattoo laat zetten, elke dag een kaars brandt, een huisaltaar inricht, altijd een foto van de overledene met je meedraagt. Rouwen is vormgeven aan je machteloosheid, aan de ongelijke strijd. Davids dood is het litteken dat nooit verdwijnt. Zoals de pijn van zijn verlies ook nooit verdwijnt.

Een jaar geleden vielen Pasen en Davids Dood samen. We zouden op maandag 6 april naar Amsterdam komen om bij David en Philip de paasbrunch te genieten. Zaterdag 4 april  was een dag als elke andere zaterdag. Het was mooi weer en we verheugden ons op tweede paasdag. Daniël zag al voor zich hoe hij met Philip en David op de Play Station eindeloos potjes Fifa zou spelen.
Nog steeds voelt het wezenloos aan dat we die dag doorbrachten als elke andere, terwijl David toen al was overleden en onbereikbaar in het ontoegankelijke mortuarium lag. (al die handelingen die met zijn lichaam werden verricht, terwijl wij gewoon opstonden, naar de markt gingen, in de zon zaten – nietsvermoedend; het is zo’n gruwelijk vacuüm).
Nog steeds begint onze herinnering aan Davids dood niet eerder dan half twaalf ’s avonds als de deurbel gaat en twee agenten – Davids leeftijd – mij vragen of ik Davids vader ben. Nog steeds vraag ik me af of het echt is gebeurd. Ik heb me zelden zo vol ongeloof gevoeld, verdoofd en tegelijk direct in de organiseer-modus. Wat doe je als iemand tegen je zegt dat je kind die ochtend is overleden? Wat doen je hersens? Wat doet je maag? Je kind dood is te surrealistisch voor woorden.
Dit jaar ligt er een week tussen Pasen en Davids sterfdatum. Laat die week alsjeblieft zo snel mogelijk voorbij zijn. Ik bedoel, je kunt het iemand niet aandoen om als het ware twee keer binnen een week te overlijden.

“Wir setzen uns mit Tränen nieder
Und rufen dir im Grabe zu:
Ruht, ihr ausgesognen Glieder !
Euer Grab und Leichenstein
Soll dem ängstlichen Gewissen
Ein bequemes Ruhekissen.
Und der Seelen Rohstatt sein.

Een week later. 2016. Zondag 3 april. ’s Middags. De eerste warme dag van het jaar. De achtertuin stroomt vol met vrienden, familie, buren, kennissen. Volle bak. We willen de sfeer van vorig jaar nog eenmaal beleven. Natuurlijk kan dat niet maar je kunt beter collectief kniezen dan in je eentje. We herinneren – bijvoorbeeld hoe de Borgianen, nadat de sloepen hadden aangelegd bij Zorgvlied, massaal de berm opzochten en giechelend hun overvolle blazen leegden tegen twee woonboten (David zou er graag aan hebben meegedaan). Pas daarna kon de kist over de prachtige laan sereen naar de aula reizen langs de dikke haag vrienden, collega’s, familie. We horen nieuwe anekdotes – bijvoorbeeld hoe de dragers van Davids kist de avond voor de begrafenis in de kelder van Borgia oefenden met een omgekeerde eettafel op hun schouders: “Want het moest wel goed gaan hè?”. We lachen het verdriet en het gemis weg, drinken niet met mate, weten dat dit voorlopig de laatste keer is dat we David zo gedenken.”Die eerste twee weken voelden aan als twee dagen,” zegt iemand van de vrienden. Ja, knikken we.

“Heb je weer een tattoo laten zetten?”
“Ja, ik wil vanaf nu elk jaar een jaarring laten zetten op mijn rechterarm. De pijn van het tatoeëren doet me goed. Het maakt de pijn van het verlies voor even concreet. David zou het waarschijnlijk hebben afgekeurd. Hij was wars van dat soort uiterlijk vertoon, had hij geleerd van die innerlijke monnik. Voor mij betekent het zoveel. Het symboliseert de figuurlijke pijn van het verdriet en van het loslaten.”
“Je hoeft je voor mij niet te verantwoorden hoor. Ik begrijp het ook wel zonder tekst.”

We laten vandaag David los. De foto van die zonovergoten jongen met zijn gele rugzak op en zijn eeuwige petje is overal te zien in huis. Mijn zonovergoten jongen.
DSC_0882Hij komt even langs in de tuin. Windvlaagt liefdevol over onze gezichten. We omhelzen hem. Wensen hem behouden vaart. Maar niemand kan hem echt loslaten. Want het houdt niet op. Nooit. Niet in de tranen die af en toe terugkomen. Niet in de gesprekken die ik met hem heb als ik de hond uitlaat. Niet in de eeuwige jongen-met-petje achterin de rode bus naar station Muiderpoort, op weg naar het leven dat hij nog maar net begonnen is. Deze 4e april is niet het gedenken, is niet de virtuele grens oversteken tussen rouw en niet-rouw (want die bestaat niet). Dit is de eerste in een lange, lange reeks, als de jaarringen van een boom. Dit is voor altijd en altijd opnieuw David Johannes: de veel te vroeg gestorven vriend, zoon, broer, stiefzoon die zo diep wortelt in ons hart.

[Wanneer ik de vrijdag voor de herdenking boodschappen doe, bekruipt me hetzelfde gevoel als indertijd vlak na Davids dood: waarom ziet niemand in de supermarkt dat er meer aan de hand is? (omdat ik het evenmin zie aan al die anderen). De caissière wenst me een ‘prettig weekend’. Ik knik. Wat moet ik anders? Er valt niemand iets te verwijten – hoe graag ik het ook zou willen.]

David en ik omhelzen elkaar. Hij met zijn knalgele rugzak over zijn schouders, ik met mijn zwarte zomerhoed op. Het is zo fijn om hem tegen me aan te drukken. Ik koester dat gevoel met mijn hele ziel. Mijn gozer. Mijn joch. We hebben het zo goed gehad. Ik moet hem loslaten, zegt hij. Bestemming onbekend. “Laat je?” “Heb je?” “Wil je?” “Kun je?” –  Ik blijf het proberen.

Maar hij is al weg: en weer door.
Voorbij het leven.
Voorbij de taal, zoals de tekst die zijn graf omhelst:
“Maar alleen de wind weet
de plek die wij waren
waar en wanneer.”

Maar mijn woorden zijn op.

 

Deze laatste blog werd gepubliceerd op 4 april 2016 rond half zeven ’s ochtends: de vermoedelijke tijd van Davids overlijden.

 

Everytime we say goodbye I die a little
Everytime we say goodbye I wonder why a little
Why the gods above me who must be in the know
Think so little of me
They allow you to go

And when you’re near
There’s such an air of spring about it
I can hear a lark somewhere begin to sing about it
There’s no love song finer
But how strange the change from major to minor
Everytime we say goodbye

Everytime we say goodbye I die a little
Everytime we say goodbye I wonder why a little
Why the gods above me who must be in the know
Think so little of me
They allow you to go

When you’re near
There’s such an air of spring about it
I can hear a lark somewhere begin to sing about it
There’s no love song finer
But how strange the change from major to minor
Everytime we say goodbye

 

Advertenties

Over hanvanwel
Alles voor de kunst. De kunst van het kijken, schilderen, schrijven, creëren, genieten, bedenken en maken. De kunst van het je eeuwig verbazen. Maar ook de kunst van het rouwen.

One Response to David Vertrekt: “Maar alleen de wind weet de plek die wij waren” – laatste blog

  1. Nescio says:

    ja, begrijpen, dat dekt de lading niet, want begrijpen wil je juist om de scheurende pijn niet te hoeven voelen, die er eigenlijk alleen maar is omdat het een andere toonsoort van liefde is; de toonsoort van gemis…… maar de band is voor eeuwig hoor.
    Ook al is David niet meer in materiële lijve op aarde, de band blijft.
    Die is immers altijd al ontastbaar.
    Het licht, de liefde en de humor in een blik van hart tot hart dat is voor eeuwig, want dat geven wij ook weer door.
    In/ met woorden wil je gaan begrijpen, maar in woorden zit het niet; het is misschien een vorm van verwerken, maar eigenlijk heb je daar emoties voor.

    Huil en gil, schreeuw en stamp over hoe dat kleine kleine zaadje van je dat uitgroeide tot drager van Licht en Liefde, (wat je charmante sociale intelligentie noemt, maar dat is het gevolg van Licht en Liefde) zo onmenselijk kort hier was.

    Hak het in stukjes, lees Laura Huxley en doe wat zij je zegt.
    Het is donders hard werken, het gaat helemaal niet vanzelf, maar dan kom je thuis bij jezelf.
    En dan zul je je niet vertwijfeld afvragen of hij soms is vertrokken omdat je niet voldeed of omdat wij allen tekortschoten,

    Ongetwijfeld schieten we allen tekort, en hij wist dat.
    Hij die zo zijn best deed – die zo enthousiast Borgia-de, fotografeerde – daar had hij nu juist mededogen mee. Dus dat was het allemaal niet.
    We hoeven hem alleen maar in ere te houden.

    Je zal maar het Leven zijn dat – in november – naar de aarde komt om licht te brengen en warmte, heel wat winters lang, om dan met Pasen,aan het begin van het voorjaar in paradijselijk feest van Leven weer op te gaan.David wéét dat het onze tijd vraagt om de pijn te beleven en door te leven,en ons te realiseren, juist door te rouwen, dat we onze trouwe behalve in pijn ook kunnen belijden door zijn, aan ons gegeven, warmte en licht voort te dragen, door het uit te delen.
    (Wat hij zelf overigens ook niet onthield aan gegarandeerd serieus te dikke dames, ongeacht de woorden waarmee hij de wat meer onzekere clubgenoten steunde).

    Eerder was hij wat onwennig in een wereld die vaak veel kouder en bottiger en hoekiger was dan goed was voor zijn warme inslag.

    Ga naar Hongarije zoek zijn sporen, vind het onderscheid tussen geest en materie. Rust, slaap en laat je wekken door de rozevingerige Aurora, ondanks alles gedragen door het leven zelf.
    Je voeten zullen helen.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: