Huizer Museum drie maanden lang ode aan het het water met duo-expositie


Op 28 maart opent de duotentoonstelling ‘Aan het Water’/ ‘Waterwerken’ in het Huizer Museum. De expositie combineert het Gooimeer-fotoproject ‘Aan het Water’ met (Noordzee-) waterschilderijen van Harold Schouten. Deze expositie is Huizen op het lijf geschreven. Uiteraard doordat de foto’s zijn genomen aan het Gooimeer en de schilderijen laten zien hoe fascinerend olieverf ‘verandert’ in water, maar ook doordat Huizen haar eeuwenlange geschiedenis heeft met het water. Het is voor het eerst dat deze verbinding tussen dorp, geschiedenis en water zo wordt gelegd. Een ware water-ode is het resultaat.

‘Aan het Water’
Huizer Han van Wel fotografeerde met zijn telefoon een jaar lang het water vanaf een van de mooiste plekken in ’t Gooi, de pier van de uitloophaven die ver uitsteekt in het Gooimeer. 365 dagen lang, elke dag, op hetzelfde moment. Steeds in dezelfde richting. Bovendien schreef hij ter plekke er korte teksten bij en zette het geheel op Facebook. Een bijzonder project met een bijzonder vervolg.

Vuurtoren
De vuurtoren van de uitlooppier, waar vandaan Van Wel zijn foto’s maakte, is levensgroot nagebouwd voor deze expositie in het Huizer Museum. Vanuit de vuurtoren worden foto’s en teksten geprojecteerd, terwijl de teksten tegelijk door de maker worden voorgelezen. De bezoeker kan vanaf speciaal neergezette sofa’s comfortabel ‘Aan het Water’ beleven. Daarnaast is een indrukwekkende fotowand gecreëerd van 66 ingelijste, uitgeprinte foto’s en teksten.

‘Waterwerken’
Schilder Harold Schouten (Aurau, Zwitserland 1961) is al zijn leven lang gefascineerd door het water: “Je kan net zo goed proberen een golf uit het water te vissen als ‘een golf’ te schilderen,’ omschrijft Harold Schouten het ongrijpbare fenomeen golf en tegelijk het dilemma van de schilderkunst zelf. “Als je je afvraagt hoe je water schildert, kom je al gauw op de vraag, hoe schilder je überhaupt.” Schouten vindt het een ‘mooie opgave’ om zoiets ongrijpbaars, zoiets vloeiends vast te leggen. “Je kunt het niet letterlijk pakken. Zodra je er een strakke contour aan geeft, ontglipt het je. Water is net zo niks als verf in een tube, en net zo véél tegelijkertijd.”

Door de geschilderde ‘Waterwerken 2’ te combineren met het gefotografeerde ‘Aan het Water’ onstaat een wederzijdse reflectie tussen twee verschillende beelddragers.

Extra’s
Tijdens de tentoonstelling organiseert het Huizer Museum een aantal extra activiteiten, waaronder wandelingen met Han van Wel naar de pier van de uitloophaven, workshops voor volwassenen en scholieren, schildersessies op de pier en zelfs een meditatiesessie Aan het Water. Meer informatie: www.huizermuseum.nl

Opening

De opening van deze unieke expostie vindt plaats op 28 maart om 16.00 in De Boerderij, Hellingstraat 9, Huizen, door Dr. Wiegert Dulfer, loco-dijkgraaf Waterschap Amstel, Gooi en Vecht
en door Gaston Bannier, o.a. dorpsdichter Bussum. De expositie duurt t/m 27 juni.

 

Advertenties

Verliefd op Henry, Klaus en Philippe


In een vorig leven heb ik ooit kennisgemaakt met de zangstem countertenor. Wie er niet aan gewend is en onverwacht een man met een ‘vrouwenstem’ ziet/hoort zingen, moet meestal iets overwinnen. Want ongewoon, niet alledaags. Dat klopt. En toch is de countertenor in de muziek een oud gegeven en allerminst een rariteit. Toen ik in Groningen studeerde was ik bevriend met Paul, een bijzondere jongen die Nederlands studeerde, verschrikkelijk lekker kon koken, veel van klassieke muziek wist en bovendien een heuse countertenor was. Paul en ik maakten lange nachten in allang vergeten kroegen.

We woonden bij elkaar om de hoek in de Oosterpoort. Wanneer we terugliepen naar huis had Paul een vast repertoire dat hij met ferme stem de nacht en de buurt in slingerde. Een nummer was ‘What power art thou’ van Henry Purcell (dadelijk meer daarover) en het andere Janis Joplins ‘Oh lord would you buy me a Mercedes Benz’. Nog altijd vind ik de uitvoering van Paul eigenlijk beter dan die van Janis en van iedereen die een poging heeft gedaan om dat wonderlijke a-capella lied na te zingen. Hierbij de versie van raspje Janis, van Paul bestaat helaas geen opname:

We slaan een paar jaren over. Op een dag hoor ik een pop-versie van Purcells ‘What power art thou’ door de band Fink in een uitvoering met het Concertgebouw-orkest. Deze uitvoering is een versimpelde versie van het theatrale origineel waarin de ‘Cold Genius’ bibberend te voorschijn komt en meedeelt hoe koud hij het heeft en graag wil blijven hebben. Fink maakt van het lied een soort Bach-uitvoering, die vooral door het vette orkest erachter wordt gedragen:

Tegelijk inspireerde deze uitvoering me om op internet te kijken welke versies er nog meer bestaan. Zo ontdekte ik Klaus. Officieel Klaus Sperber (Immenstadt24 januari 1944 – New York6 augustus 1983) geboren in de Beierse Alpen en wonderlijk mens. Voorbestemd om in Berlijn zijn geluk te vinden, of, nog beter in New York. Klaus wilde zanger worden, maar werd niet toegelaten tot het conservatorium omdat zijn stem niet voldeed. Godzijdank wist hij dat hij moest doorgaan en zocht zijn heil in Amerika. Op Wikipedia vind je een beperkte biografie over Klaus Nomi – zoals zijn artiesstennaam was. Na een aantal jaren sappelen in rare baantjes lukte het hem om in de New Yorkse underground erkenning te krijgen. En niet van de minsten. Zo nodigde David Bowie hem uit als achtergrondzanger, zie filmpje. Het bijzondere is dat Klaus eigenlijk meer de aandacht naar zich toetrekt dan Bowie. Die bovendien door zijn lacherige bandleden nauwelijks serieus lijkt te worden genomen:

http://www.openculture.com/2014/09/david-bowie-and-klaus-nomis-hypnotic-performance-on-snl-1979.html

Het verhaal gaat dat Klaus zich liet inspireren door de couture die Bowie die avond aanhad, in een later interview beweert hij dat hij het zelf heeft bedacht. Maakt niet uit. We zien een bijna klassieke Berlijnse cabaretkunstenaar, die ik eigenlijk niet vind passen in die New Yorkse sfeer, maar dat is persoonlijk. Voor Bowie was Klaus ook meer een verpersoonlijking van Berlijn – de stad die hem altijd heeft geïnspireerd.
Nou goed, op een avond brengt Klaus Nomi in zo’n New Yorkse club in The Village totaal onverwacht ‘What power’ ten gehore, in de versie zoals Purcell het wilde. Je ziet een persoonlijkheid. Je hoort een persoonlijkheid. Je krijgt er spijt van dat je er niet bij was. “It’s nower than now”:

Via Klaus kom ik vervolgens bij een – gelukkig nog levende – countertenor: Philippe Jaroussky. Voor mij is hij compleet nieuw, maar dat ligt aan mij. Philippe is die geschoolde countertenor, die het alleen van zijn stem moet hebben en verder niet van schmink en theater. Met zijn prachtige stem lijkt hij het ook niet nodig te hebben. Het is een wereld van verschil met Klaus Nomi, maar ook een wereld waartussen je niet moet willen kiezen. Nomi is met zijn ‘ongeschoolde’ stem een soort nobele wilde en betovert daarmee, omgekeerd is Philippe op zijn eigen manier een fenomeen. Het maakt niet uit. Het maakt me voor altijd (opnieuw) verliefd op het eigenzinnige geluid van de countertenor:

 

 

 

Henry Purcell, (Westminster, circa 1659 – Londen21 november 1695). Henry Purcell schreef religieuze muziek, kerkmuziek, toneelmuziek en semi-opera’s. Het is prachtige muziek, die gelukkig nog regelmatig wordt uitgevoerd. Soms in versimpelde – maar nog altijd prachtige – uitvoeringen en soms in uitvoeringen die voor altijd in je ziel gegrift lijken.

5 september: laatste foto ‘Aan het Water’, teken nú in op het boek!


Nr. 365. Voor een keer een tekst van een ander. Omdat het de laatste keer is. Omdat het 365 mooie momenten waren. Omdat er zoveel te leren valt. Van het water. Van elkaar. “Bij zichzelf beginnen, maar niet bij zichzelf eindigen; van zichzelf uitgaan, maar niet naar zichzelf toestreven; zichzelf zijn, maar niet met zichzelf bezig zijn.” Martin Buber, ‘De weg van de mens’.

Nr. 365. Voor een keer een tekst van een ander. Omdat het de laatste keer is. Omdat het 365 mooie momenten waren. Omdat er zoveel te leren valt. Van het water. Van elkaar: “Bij zichzelf beginnen, maar niet bij zichzelf eindigen; van zichzelf uitgaan, maar niet naar zichzelf toestreven; zichzelf zijn, maar niet met zichzelf bezig zijn.” Martin Buber, ‘De weg van de mens’.

Het is vorig jaar, eind augustus. Ik loop een beetje met mijn hond Bob en mijn ziel onder mijn arm. We wandelen als altijd naar het uiterste randje van de rechterpier aan de uitloophaven in het Gooimeer. Die dag besluit ik om hier een jaar lang elke dag een foto te maken. En bij elke foto een onderschrift te bedenken – ter plekke. En vervolgens foto en bijschrift via de social media te publiceren. Wellicht herken je deze foto’s van Facebook en/of Twitter.

Ik heb dit project 365 dagen volgehouden. 365 foto’s. 365 teksten – 740 pagina’s drukwerk! Op 5 september 2014 maak ik de laatste foto. Momenteel bekijk ik de mogelijkheid om er een boek van te maken – op veler verzoek. Hieronder zie je enkele voorbeelden en de eerste aanzet voor de omslag en het binnenwerk, van de hand van Reinoud van Hasselt – vormgever met groot kunstboekgevoel.

Met jouw hulp kan ik het boek uitgeven in eigen beheer. Als het me lukt om er minimaal 500 van te verkopen, kan ik de prijs onder de € 30,- houden, namelijk € 27,50. 

Als je nu intekent betaal je € 25,- ipv € 27,50. Bestel je meer dan 10 exemplaren dan komt daarover nog een extra aanbieding. Let op: je maakt dus nog geen geld over. Je stuurt alleen een mail met je bestelling en hoeveel je er wilt afnemen. Dat mailtje is wel bindend uiteraard.

Ook leuk: vanaf eind maart 2015 is er een expositie te zien van alle foto’s in het Huizer Museum.

Doe mee en krijg een plek in het boek.
Als het allemaal lukt, heb je hiermee het leukste Sinterklaas- en/of Kerstcadeau te pakken. Bovendien neem ik, als je intekent, je naam op in de ‘Pages of Fame’. Bekijk de foto’s hieronder en stuur dadelijk nog je bevestiging naar mij: hanvanwel@kpnmail.nl

 

Nu vertraagt het water tot de lome hartslag van een groot lichaam in rust. Het deint massief machtig massaal. Het schildert portretten uit licht. Leven en ziel ineen. Levens en zielen. De weg van de mens.

Nu vertraagt het water tot de lome hartslag van een groot lichaam in rust. Het deint massief machtig massaal. Het schildert portretten uit licht. Leven en ziel ineen. Levens en zielen. De weg van de mens.

Raar toch dat sommige mensen nietsdoen gelijkschakelen aan onproduktief zijn. Terwijl je uiterst productief bent als je 'niks doet'. Vanochtend zit er op dit plekje eindelijk iemand te staren. Ik ben trots op hem, maar zeg niets. Hij rookt zwijgend achter zijn zonnebril. Als de sigaret op is, stapt hij op zijn fiets en rijdt behoorlijk nietsdoend weg. We groeten elkaar niets.

Raar toch dat sommige mensen nietsdoen gelijkschakelen aan onproduktief zijn. Terwijl je uiterst productief bent als je ‘niks doet’. Vanochtend zit er op dit plekje eindelijk iemand te staren. Ik ben trots op hem, maar zeg niets. Hij rookt zwijgend achter zijn zonnebril. Als de sigaret op is, stapt hij op zijn fiets en rijdt behoorlijk nietsdoend weg. We groeten elkaar niets.

 

 

Aan de rand van het water. Aan de rand van het licht. Aan de rand van de wolken. Aan de horizon. Aan de dag die begint in flarden verwaaide wolken en vrijkomend blauw. Aan de verte. Aan mijn hond die met mij spelen wil aan de rand van de dag en het water. 'Kom Bob, we gaan!'

Aan de rand van het water. Aan de rand van het licht. Aan de rand van de wolken. Aan de horizon. Aan de dag die begint in flarden verwaaide wolken en vrijkomend blauw. Aan de verte. Aan mijn hond die met mij spelen wil aan de rand van de dag en het water. ‘Kom Bob, we gaan!’

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

voorbeeld binnenwerk boek

 

omslag schets2 kopie 2

 

1 september: Aan het Water, live – 08.45 u – Hoe stil is stil


 

Graag. Een moment. Stilte. Dat dacht je maar piepkraakt de fuut. Dat kun je wel vergeten, kwaakt de eend. Ha, stilte- kwettert iets met vleugels en snavel. Terwijl over het wijde water het verkeer aan gene zijde dreunend deze plaats overspoelt en verderop een hijskraan zand in een boot stort. Dat is het soort stilte dat we voor lief nemen voor we het onszelf toestaan om af te dalen in onze eigen stilte.

Graag. Een moment. Stilte. Dat dacht je maar piepkraakt de fuut. Dat kun je wel vergeten, kwaakt de eend. Ha, stilte- kwettert iets met vleugels en snavel. Terwijl over het wijde water het verkeer aan gene zijde dreunend deze plaats overspoelt en verderop een hijskraan zand in een boot stort. Dat is het soort stilte dat we voor lief nemen voor we het onszelf toestaan om af te dalen in onze eigen stilte.

Ben je toe aan een mooi boek en heb je ergens nog € 25,- liggen? Doe jezelf dan 700 gram plezier en teken in op ‘Aan het Water’: het bladerboek met het formaat en gewicht van een gezonde baksteen. Want: ruim 365 pagina’s. Elke dubbele pagina = 1 dag: foto en bijschrift.  Lees ff verder.

Aan de rand van het water. Aan de rand van het licht. Aan de rand van de wolken. Aan de horizon. Aan de dag die begint in flarden verwaaide wolken en vrijkomend blauw. Aan de verte. Aan mijn hond die met mij spelen wil aan de rand van de dag en het water. ‘Kom Bob, we gaan!’

Het is vorig jaar, eind augustus. Ik loop een beetje met mijn hond Bob en mijn ziel onder mijn arm. Wandelen met zijn hond is goed voor de mens. ’s Ochtends wandel ik altijd naar het uiterste randje van de rechterpier aan de uitloophaven in het Gooimeer.

Op een dag besluit ik op dit uiterste punt in het water een jaar lang elke dag een foto te maken. Min of meer op hetzelfde moment. Van het water. Van de wolken. Van de overkant. En bij elke foto een onderschrift te bedenken – ter plekke. En vervolgens foto en bijschrift via de social media te publiceren. Wellicht herken je deze foto’s van Facebook en/of Twitter.

Ik heb dit project 365 dagen volgehouden. 365 foto’s. 365 teksten. Op 5 september 2014 maak ik de laatste foto. Momenteel bekijk ik de mogelijkheid om er een boek van te maken – op veler verzoek. Hieronder zie je enkele voorbeelden en de eerste aanzet voor de omslag en het binnenwerk, van de hand van Reinoud van Hasselt – vormgever met groot kunstboekgevoel.

Met jouw hulp kan ik het boek uitgeven in eigen beheer. Als het me lukt om er minimaal 500 van te verkopen, kan ik de prijs onder de € 30,- houden, namelijk € 27,50. 

Als je nu intekent dan betaal je € 25,- ipv € 27,50. Bestel je meer dan 10 exemplaren dan komt daarover nog een extra aanbieding. Let op: je maakt dus nog geen geld over. Je stuurt mij alleen een mail met je bestelling en hoeveel je er wilt afnemen. Dat mailtje is wel bindend uiteraard. Lukt het me om richting 1000 stuks te komen, dan wordt de prijs nog wat lager en dat laat ik je uiteraard weten. Er is dus een kans dat je niet eens € 25,- betaalt, maar nog minder.

Ook leuk: vanaf eind maart 2015 is er een expositie van te zien in het Huizer Museum.

Doe je mee? Je krijgt een plaats in het boek
Als het allemaal lukt, heb je hiermee het leukste Sinterklaas- en/of Kerstcadeau te pakken. Voor je eigen, voor allen die je dierbaar zijn. De eerste inschrijvers krijgen bovendien vermelding op de ‘Pages of Fame’. Als dank. Dus. Bekijk de foto’s hieronder en stuur dadelijk nog je bevestiging naar mij: hanvanwel@kpnmail.nl

27 augustus: Aan het Water, live – 09.10


Wat je niet ziet is er wel. Bijvoorbeeld een mensbaksel op het bankje bij het water. Een niet vrolijk, vrouwelijk in wandelschoenen wandelbroek en waterdicht wandelrugzakje gehuld. Ze stoort zich aan alles. De hond die blaft tegen haar rugzakje. Het andere hondje van amper een schoenendoos groot dat blij tegen haar wandelbroek opspringt wat haar nog bozer maakt zodat haar waterdichte rugzakje omvalt in een plas water. Wat een ellende. Dat zie je dus niet op deze foto (en gelukkig maar) want binnen handbereik speelt de zon met het water een gemoedelijk spel. Alsof er geen mensbaksels bestaan.

Wat je niet ziet is er wel. Bijvoorbeeld een mensbaksel op het bankje bij het water. Een niet vrolijk, vrouwelijk in wandelschoenen wandelbroek en waterdicht wandelrugzakje gehuld. Ze stoort zich aan alles. De hond die blaft tegen haar rugzakje. Het andere hondje van amper een schoenendoos groot dat blij tegen haar wandelbroek opspringt wat haar nog bozer maakt zodat haar waterdichte rugzakje omvalt in een plas water. Wat een ellende. Dat zie je dus niet op deze foto (en gelukkig maar) want binnen handbereik speelt de zon met het water een gemoedelijk spel. Alsof er geen mensbaksels bestaan.

 

Goed nieuws. Heb je ergens nog € 25,- liggen? Doe jezelf dan 700 gram plezier en teken in op ‘Aan het Water’: het koffietafelboek met het formaat en gewicht van een gezonde baksteen. Want: ruim 365 pagina’s. Elke dubbele pagina = 1 dag: foto en bijschrift. Hoeveel? 700 gram, zoveel weegt een jaar. Hoeveel? € 25,- Hoe? Lees vooral verder.

Het is vorig jaar, eind augustus. Ik loop een beetje met mijn hond Bob en mijn ziel onder mijn arm. Wandelen met zijn hond is goed voor de mens. ’s Ochtends wandel ik altijd naar het uiterste randje van de rechterpier aan de uitloophaven in het Gooimeer.

Op een dag besluit ik op dit uiterste punt in het water een jaar lang elke dag een foto te maken. Min of meer op hetzelfde moment. Van het water. Van de wolken. Van de overkant. En bij elke foto een onderschrift te bedenken – ter plekke. En vervolgens foto en bijschrift via de social media te publiceren. Wellicht herken je deze foto’s van Facebook en/of Twitter.

Ik heb dit project 365 dagen volgehouden. 365 foto’s. 365 teksten. Op 5 september 2014 maak ik de laatste foto. Momenteel bekijk ik de mogelijkheid om er een boek van te maken – op veler verzoek. Hieronder zie je enkele voorbeelden en de eerste aanzet voor de omslag en het binnenwerk, van de hand van Reinoud van Hasselt – vormgever met groot kunstboekgevoel.

Met jouw hulp kan ik het boek uitgeven in eigen beheer. Als het me lukt om er minimaal 500 van te verkopen, kan ik de prijs onder de € 30,- houden, namelijk € 27,50. 

Als je nu intekent dan betaal je € 25,- ipv € 27,50. Bestel je meer dan 10 exemplaren dan komt daarover nog een extra aanbieding. Let op: je maakt dus nog geen geld over. Je stuurt mij alleen een mail met je bestelling en hoeveel je er wilt afnemen. Dat mailtje is wel bindend uiteraard. Lukt het me om richting 1000 stuks te komen, dan wordt de prijs nog wat lager en dat laat ik je uiteraard weten. Er is dus een kans dat je niet eens € 25,- betaalt, maar nog minder.

Ook leuk: vanaf eind maart 2015 is er een expositie van te zien in het Huizer Museum.

Doe je mee?
Als het allemaal lukt, heb je hiermee het leukste Sinterklaas- en/of Kerstcadeau te pakken. Voor je eigen, voor allen die je dierbaar zijn. Dus. Bekijk de foto’s hieronder en stuur dadelijk nog je bevestiging naar mij: hanvanwel@kpnmail.nl

Raar toch dat sommige mensen nietsdoen gelijkschakelen aan onproduktief zijn. Terwijl je uiterst productief bent als je 'niks doet'. Vanochtend zit er op dit plekje eindelijk iemand te staren. Ik ben trots op hem, maar zeg niets. Hij rookt zwijgend achter zijn zonnebril. Als de sigaret op is, stapt hij op zijn fiets en rijdt behoorlijk nietsdoend weg. We groeten elkaar niets.

Raar toch dat sommige mensen nietsdoen gelijkschakelen aan onproduktief zijn. Terwijl je uiterst productief bent als je ‘niks doet’. Vanochtend zit er op dit plekje eindelijk iemand te staren. Ik ben trots op hem, maar zeg niets. Hij rookt zwijgend achter zijn zonnebril. Als de sigaret op is, stapt hij op zijn fiets en rijdt behoorlijk nietsdoend weg. We groeten elkaar niets.

 

Nu vertraagt het water tot de lome hartslag van een groot lichaam in rust. Het deint massief machtig massaal. Het schildert portretten uit licht. Leven en ziel ineen. Levens en zielen. De weg van de mens.

Nu vertraagt het water tot de lome hartslag van een groot lichaam in rust. Het deint massief machtig massaal. Het schildert portretten uit licht. Leven en ziel ineen. Levens en zielen. De weg van de mens.

 

Aan de rand van het water. Aan de rand van het licht. Aan de rand van de wolken. Aan de horizon. Aan de dag die begint in flarden verwaaide wolken en vrijkomend blauw. Aan de verte. Aan mijn hond die met mij spelen wil aan de rand van de dag en het water. 'Kom Bob, we gaan!'

Aan de rand van het water. Aan de rand van het licht. Aan de rand van de wolken. Aan de horizon. Aan de dag die begint in flarden verwaaide wolken en vrijkomend blauw. Aan de verte. Aan mijn hond die met mij spelen wil aan de rand van de dag en het water. ‘Kom Bob, we gaan!’

Dráng, drang tot dóen tot scheppen – Eugène Brands, met de R van Romanticus


Kun je zeggen dat sociaal bewogen mensen een grotere hang hebben naar romantiek dan politiek behoudender types? Ik bedoel de romantiek als filosofisch levensideaal – dus van Rousseau, van Keats en van Casper David Friedrich. Kan dat? En kun je als kunstenaar deel uitmaken van de wellicht stoerste jongensclub uit de na-oorlogse kunstgeschiedenis en tegelijk levenslang geïntrigeerd blijven door ‘the nobel savage’ om met Dryden (en niet Rousseau) te spreken?

Er is al heel wat geschreven over beeldend kunstenaar Eugène Brands. Steeds zijn het dezelfde feiten en feitelijkheden: over zijn eerste jaren als tekenaar, over zijn oorlogsjaren en hoe hij overleefde door onder meer kralen te kleien, over zijn fascinatie voor ‘primitieve’ kunst uit Afrika en Oceanië en voor met name niet-westerse muziek, over zijn kortstondige vrijage met de Cobra-groep, over zijn surrealistische werk, zijn collages, zijn ‘causeriën’ – voor de Vara. Noem maar op.

Bij de voorbereiding van de expositie ‘Brands!’  in Galerie De 7e Hemel merkte ik dat het werk van Brands soms nogal wordt onderschat. Ik kreeg zelfs het goedbedoelde advies om vooral niet teveel Brands tegelijk te exposeren, maar om hem te combineren met een andere, wellicht jongere, kunstenaar die wat expressiever was. Het was voor mij de bevestiging om van ‘Brands!’ een 100% Brands-feest te maken. Je moet Brands’ werk in het echt zien om te begrijpen dat hij in alle opzichten een kunstenaar is ‘in his own right’, met zijn figuratieve werk, dat heel klein en heel ontroerend is en met zijn abstracte werk waarin het ambacht van de schilderkunst zo nadrukkelijk aanwezig is, met zo’n sobere, gedurfde toepassing van basisvormen en met zo’n pracht gebruik van verf: witten, zwarten, roden. Iedereen die, bijvoorbeeld in het Chabothuis, werk van Brands voor ogen heeft gehad, weet wat ik bedoel – voor hen en voor wie de ‘confrontatie’ nog aanwil is er van 30 maart tot en met 3 mei de expositie in Galerie De 7e Hemel. Brands is zonder twijfel een van de interessantste kunstenaars van de 20e eeuw, en hoe dan ook een van de veelzijdigste.

Wat mij betreft verdient hij het ook om nader te worden geduid. Niet op basis van feitelijkheden, daar is al erg veel literatuur over, maar op basis van interpretatie.

In ‘De verborgen wereld van Eugène Brands’ – het standaardwerk over hem – haalt Willemijn Stokvis de anekdote aan waarin de ontdekking dat de wereld rond is, zo’n beetje Alles betekent voor Brands als negenjarige:

‘Mij (-) beving een heerlijk soort duizeling toen ik die avond uit het dakvenster de zilveren sluier van de Melkweg zag oplichten met haar myriaden twinkelende sterren. En ik dacht: de aarde is rond; er is dus onder noch boven; vrij zweeft zij op haar reis door tijd en ruimte.’ ‘Als ik op mijn platje in Amsterdam zat, ging ik in gedachten naar de zon, een withete bol van honderd miljoen graden, een kolkende massa. Zij maakt een schijnbare beweging. Wij draaien. Ik zou zelf de beweging van de aarde willen voelen, maar dat kan niet. Zo is alles. Alles is schijn. De werkelijkheid kunnen we niet beleven.’ ‘De zon, het licht, is op zichzelf al een geheim’.

In deze tekst zitten enkele elementen die typerend zijn voor de latere Brands. Even typerend is, op zijn 26e, zijn enthousiaste lidmaatschap van het weekblad ‘De Vrijdenker’ – een blad dat zo’n beetje anti-alles was, en tegelijk een grote betrokkenheid toonde met ieder die op de een of andere manier te typeren valt als arbeider en als ‘maatschappelijke verschoppeling’ – dankzij een perfide overheid, dankzij de nazi’s, dankzij de domheid van… noem maar op. De Vrijdenker was het weekblad van de Vrijdenkers-Vereeniging De Dageraad – waarvan eerder bijvoorbeeld ook Multatuli lid was, evenals de dichteres Henriëtte Roland Holst van der Schaik. Goed gezelschap, dus.

Als hij (1938) kennismaakt met het surrealisme en de kunst van abstractie, realiseert hij zich “waartussen zijn diepere gedrevenheid zich bewoog: de aandacht voor het kosmische in de abstractie en de aandacht voor het onderbewuste in het surrealisme.” Eigenlijk is hij deze beide sporen zijn leven lang trouw gebleven. Het ging om ‘abstracte kunst die een langzaam doortrekken van het kosmisch of universeel bewustzijn zichtbaar’ maakt en ‘de drang naar herschepping van het leven in kosmische schoonheid’.

Een bijzonder voorbeeld van deze manier van redeneren publiceerde Brands in De Vrijdenker van 1946 bij een tentoonstelling van het werk van H.N. Werkman: “Maar hier was een maagdelijk wit vlak, (-) en dan komt het grote gebeuren: de wals, onze inktrol. Er ontstaat een vlak, wij krijgen een vorm te zien(-). [Werkman] (-) ontdekte de verrukkelijke, nobele (-) schoonheid van dit onbewust doorgegeven vlak, van deze oervorm”.

Onder het motto ‘Dráng, drang tot dóen tot scheppen’ ontwikkelt hij zich tot Brands-de-schilder van abstracten, de surrealist (‘Vóór alles is het de vijand van de sleur’), de schilder van herkenbare voorstellingen – bijvoorbeeld de serie die in Galerie De 7e Hemel te zien is ‘To my daughter Eugenie’ – en weer tot abstract schilder. Onder welk etiket hij ook werkt, steeds lijkt hij op zoek naar de lichtheid van het bestaan – zelfs in zijn somberste jaren.

Niet voor niets neemt hij bijna zijn leven lang het ‘alles stroomt’ tot zijn motto en vertelt hij bij een van zijn vroegste exposities bij een ‘regenboog met spiralen’ dat dit werk gaat over ‘de levensloop van de mens’ of  ‘het leven dat telkens terugvloeit naar het centrum in een eeuwige kringloop’. Het is het Panta Rhei als scheppend thema: “Men kan niet tweemaal in dezelfde rivier stappen, want het is steeds weer vers water dat u tegemoet stroomt.”

zilveren tuin

Het verbindt hem direct met de 19e eeuwse Romantiek. Met bijvoorbeeld Caspar David Friedrich, Turner, Wordsworth. Ook Turners Panta Rhei vat de natuur die op als een proces van voortdurende verandering en eeuwige creatie. Die Romantiek verbindt Brands ook, al dan niet bewust, met het Sublieme, de goddelijke natuur-ervaring, de ‘overweldigende uitstraling’. En met het besef van de vervreemding door de breuk tussen mens en spirituele realiteit, de ‘oerbron’. Door die vervreemding verliest de mens het zicht op de diepste, oorspronkelijke waarheid. De mens heeft met zijn ratio de schepping gefragmenteerd.
Interessant is dat sinds Burke (1729 – 1797) de discussie over het Sublieme in de kunst eigenlijk nooit is opgehouden, via tijdgenoot Kant komt het onder anderen terecht bij Lyotard in de vorige eeuw met interpretaties als:

  • Het sublieme in de kunst onttrekt zich aan de totaliserende greep van de rede
  • moderne kunst: is laten zien dat er iets is dat men niet kan denken of zien, noch laten zien
  • een subliem werk, wil zeggen: is alles is er – en dat is (dus) alles wat er is
  • kunst kan openheid van het gebeuren bewaren.

Stuk voor stuk gedachten die Brands passen als een, Romantische, jas – zeker als je ze toepast op zijn abstracte werk. Je kunt ook zeggen dat ze de consequenties zijn van de maatschappelijke en culturele visies die Brandt zijn levenlang koesterde.

Drie maskers uit de reeks van ca 500 die Brands tekende voor de Amsterdamse Galeriehouder in Etnografica Louis Lemaire

Drie maskers uit de reeks van ca 500 die Brands tekende voor de Amsterdamse Galeriehouder in Etnografica Louis Lemaire

Ook Brands fascinatie voor het primitieve past in dit perspectief. De ‘primitieve’ niet-westerse muziek en beeldende kunst – waarin je zonder al te veel moeite de romantische belangstelling terugvindt voor de Romantische idee van ‘the Noble Savage’ en uiteraard voor de natuur als plaats waar ‘de’ beschaving en de ratio zich nog niet hebben laten gelden’. Waar (dus) geen sprake is van vervreemding. Meer en ook later dan de overige Cobra-kunstenaars verdiepte Brands zich in de beeldende kunst uit Oceanië en Afrika: kunst als uiting van spirituele realiteit. Hij werkte daarin nauw samen met de Amsterdamse galeriehouder Louis Lemaire. Bovendien gold hij in zijn tijd als autoriteit op het gebied van niet-westerse muziek (tot en met lezingen hierover voor de VARA-radio).

Het zijn allemaal fascinerende facetten van een van de veelzijdigste Nederlandse kunstenaars uit de vorige eeuw. Die het wat mij betreft verdient om anders, integraler, geduid te worden. Deze tekst is een voorzichtige aanzet daartoe en voor alles een uitnodiging om Brands te her-ontdekken vanuit een gelaagder en spiritueler perspectief dat zijn werk ver uittilt boven zichzelf.
Rilke – ook niet ‘vies’ van het alles-stroomt en laat-romantische natuurideeën – noteerde over het kleurgebruik van Cézanne:

Nog nooit is zo duidelijk zichtbaar gemaakt hoezeer het schilderen zich tussen de kleuren voltrekt, hoe men ze volstrekt alleen moet laten, opdat ze zich over en weer tegen elkaar uitspreken. Hun omgang onderling: dat is de gehele schilderkunst. Wie daar tussendoor praat, wie voorschrijft, wie zijn menselijk overleg, zijn esprit, zijn kunst als pleitbezorger, zijn lenigheid van geest ook maar ergens laat meespelen, verstoort en vertroebelt reeds haar handeling.”

Het lijkt bijna letterlijk of Brands hier zelf aan het woord is. Over het sublieme in zijn eigen werk tegen de achtergrond van zijn onmiskenbaar Romantische visie.

Te lezen: ‘De verborgen wereld van Eugène Brands’, Willemijn Stokvis, Thieme Art 2010
Te zien:
‘Brands!’ de levenslange zoektocht naar de essentie van de essentie
van 30/3 t/m 3/5
Galerie De 7e Hemel
Kerkstraat 10 Bussum
www.galeriede7ehemel.nl

 

 

‘Opduiken’: over duiken, dieren, opa Henk en hoe die uiteindelijk alles met elkaar te maken hebben.


Opening expositie ‘Opduiken’ Stephanie Leblon en Noortje Zijlstra, 16 februari 2014.
Het was een mooie vernissage, met uiteraard prachtig werk en veel mensheid. Op veel verzoek hierbij mijn openingswoord. En bij wijze van experiment, alleen tekstueel. Want het is de bedoeling dat je zo nieuwsgierig wordt dat je de komende dagen niet anders kunt dan te komen naar De 7e Hemel, Kerkstraat 10, Bussum. Het kan nog tot en met 22 maart. 

Deze zeer bijzondere expositie bestaat op het eerste gezicht uit twee, of eigenlijk drie totaal verschillende onderdelen. We hebben de schilderijen van Stephanie Leblon. We hebben de dieren, de foto’s en de objecten van Noortje en we hebben de installatie die Noortje heeft gemaakt met werk van haar opa. Ik zal u laten zien dat er een groter onderling verband bestaat dan u wellicht op het eerste gezicht vermoed.

Een jaar geleden kwam ik Stephanie op het spoor via de site Galeries punt NL waarvoor ik een maand lang een dagelijkse column schreef. Op een dag zag ik een schilderij dat ik vervolgens niet meer uit mijn hoofd kreeg. Ik zag iemand die bezig was te vallen. Of misschien ook niet. Misschien was hij een handstand aan het oefenen. Het was in elk geval iemand die ondersteboven geschilderd was.  Zijn benen gestoken in regenlaarzen. Een intrigerend werk. Het was mijn eerste kennismaking met het werk van Stephanie en, naar later bleek, het begin van een voorzichtige vriendschap die in de loop van de tijd verder groeide. Ik nodigde mijzelf bij haar thuis uit,

Want één ding stond voor mij vanaf het begin vast: ik moest en zou die Leblon in Nederland introduceren. Wat mij fascineert in haar werk is de bijzondere manier van schilderen. Eerlijk gezegd vind ik dat Belgische schilders beter kunnen schilderen dan Nederlandse. Dan de meeste Nederlandse. Ik heb het daar vaak over. Met Belgische kunstenaars en met Nederlandse. Ik denk ook dat ik weet waardoor dat komt. Aan de NL academies ligt het accent op het conceptuele, de uitvoering – het schilderen als pure ambacht – is eerder het gevolg van het concept dan andersom. In België wordt nog echt lesgegeven in het schilderen als ambacht. Nou woont Stephanie ook nog eens in Gent, dus als het ware in de schaduw van Het Lam Gods de polyptiek geschilderd in 1492 door Jan van Eyck en zijn oudere broer Hubert, in opdracht van Joos Vijd, voorschepen van de stad Gent, en zijn echtgenote. Zoals u wellicht weet bevindt het zich in de Sint-Baafskathedraal te Gent.
Stephanie benadert haar werk met dezelfde ambachtelijke toewijding als de Van Eycks. Maar daarmee houdt de vergelijking op. Want ze is uiteraard geen middeleeuwer. Ze heeft de vrijheid om na te denken over de onderwerpen die ze schildert. En daarin maakt ze het zichzelf niet makkelijk. Toen ik haar vroeg naar het waarom van de reeks die hier nu hangt schreef ze mij het volgende:

“In mijn vorige reeksen was ik steeds bezig met de waarneming. Wat zie je? Hoe is dit ingekleurd door emotie? De eerste reeks( 2008- 2009) ging rond paranormale onderzoekers die met meettoestellen van alles trachten te bewijzen. Ze proberen het niet zichtbare vast te leggen. De reeks( 2010- 2011) gaat over slapende figuren. Met je ogen toe zie je veel, door onze dromen.

De reeks (2011-2013) is vertrokken vanuit de gotiek. Het concept van die bouwstijl bestaat uit het bepalen van de kijkrichting. Elke steen dient om onze blik naar boven te richten. Ik heb de verticaliteit omgezet in verticale penseelstreken. En dan daarbij ook soms het element van de plastiekzakken aan toegevoegd, waar je troebel doorkijkt. (u vindt hier twee uit deze serie in e galerie) Bij de nieuwe reeks, schrijft Stephanie, wou ik directer werken. Minder gelaagd in de betekenis. Door de duikers heb je twee ruimtes in het schilderij. Boven en onder water. De figuur boven water heeft een vaste vorm, het lichaam onder water verbrokkeld in fragmenten. Door het water zie je hetzelfde maar dan helemaal anders. In de vorige reeks was het beeld meer een drager van het concept , maar nu wordt dat meer de verf. Ik werk steeds meer met transparante lagen boven elkaar, en ook de verftoets benadert meer de beweging en transparantie van het water. Het lichaam is solider qua verfgebruik. Het thema van water vind ik zo rijk omwille van de dualiteit. Het positieve, vrijheid , reinigende, helende werking en anderzijds het dreigende, dodelijke aspect.”

Tot zover Stephanie. Ik voel me niet geroepen om deze beschouwing te willen overtreffen. Maar ik nodig u graag uit met hernieuwde blik haar schilderijen te ontmoeten.

Het ergste wat mij als galeriehouder kan overkomen is dat we hier bezoekers krijgen die binnenkomen en die binnen twee minuten weer buitenstaan. Ik heb weleens overwogen om zulke mensen in hun nekvel te grijpen en ze achteruit naar binnen te sleuren om ze in een van onze kelders ten minste 24 uur vast te houden terwijl ik ze zonder ophouden les geef in het kijken naar kunst. Dat zal ze leren.

Het mooiste wat mij als galeriehouder kan overkomen is dat een mailtje binnenkomt van iemand die zegt: ‘wat leuk dat jullie in bussum een galerie hebben geopend, mijn opa woont daar ook en die doet iets met kunst en ik wil graag iets voor mijn opa doen en mag ik eens langskomen en bij de weg, ik ben beeldend kunstenaar.’
Nou moet u weten dat wij bijna dagelijks de meest uiteenlopende types hier aan de deur krijgen met de raarste smoezen om ons naar hun werk te laten kijken. Maar je opa als tactische pion misbruiken, nee, dat hadden we nog niet meegemaakt. Reden om die Zijlstra toch maar eens uit te nodigen. Dus stapt er op een dag iemand van zo’n vier meter lang met een neuspiercing naar binnen en zegt: “Ik ben Noortje.” Eerlijk gezegd waren we direct zeer gecharmeerd, maar dat zeiden we natuurlijk niet want je mag een boek niet beoordelen naar zijn cover.

Noortje deed haar verhaal over haar opa, waarover dadelijk meer. Daarna bekeken we samen haar site. “Wat een mooi werk!” riep ik. “Meen je dat echt?” vroeg ze.

Ik begreep daar niks van. Hoe kan iemand zo twijfelen aan zijn eigen werk. Maar het was ook het toverwoord. Want voor mij zijn de beste kunstenaars te herkennen aan voortdurende twijfel over het werk dat zij maken. Nu is het zover. We hebben hier Noortje in verschillende uitvoeringen. Noortje met baard. Baard zonder Noortje (1baard7canvassen), de haren stuk voor stuk opgeplakt. Het kostte een jaar om al die haren uit de baard los te maken en stuk voor stuk op te plakken. Is dat passie? Verslaving aan baard? Of een combinatie daarvan? Het is in elk geval werk dat je tot je moet laten doordringen, bij mijn weten heeft nog nooit iemand zich zo indringend met gezichtsbegroeiing beziggehouden.

Minsten zo bijzonder zijn Noortjes bewerkte dieren. Toen ik haar vroeg naar het hoe & waarom was dit haar antwoord:Tis vooral een grote liefde voor dieren waarom ik werk maak over en met dieren. Tis meer de vraag/ boodschap erachter: hoe gaan we met dieren om? Die ik naar voren wil brengen. Mijn thema’s zijn vaak mijn fascinaties voor bepaalde zaken; zo heb ik veel werk gemaakt rond “de baard”, algemene maatschappelijke kwesties als “weet wat je eet” en hoe gaan we met dieren om. Maar ook persoonlijke gebeurtenissen zoals het krijgen van een neefje of nichtje zie je terug in mijn werk. En verder: Omdat het de mens is die zo IDIOOT met de dieren om gaat en niet anders om. Daarbij ben ik een grote dierenliefhebber.”

Tot zover Noortje. Tegelijk kun je moeiteloos vaststellen dat dit werk, om met Stephanie te spreken zo rijk is “omwille van de dualiteit. Het positieve, vrijheid , reinigende en anderzijds het dreigende, dodelijke aspect.”

Ik kom daar dadelijk op terug.Vervolgens is er Noortjes hommage aan haar opa. ‘Opa’ tekent zijn levenlang. Gaat nog altijd naar zijn schilderclub en vindt in alle onbescheidenheid dat hij bij wijze van spreken rechtstreeks afstamt van Rembrandt. Opa heeft in Noortje de ideale kleindochter – nota bene een full time beeldend kunstenaar. Noortje eert Opa hier in de galerie met de prachtige pyramide (heel symbolisch en dualistisch) van tekeningen zoals hij die jaren achter elkaar maakte. Met enorme precisie en, het moet gezegd, met haast vooroorlogse ambachtelijkheid.

Naarmate de jaren vorderen is Opa kleiner gaan werken, maar nog altijd met dezelfde strakke hand. Naast de pyramide ziet u een reeks waarvan hij een kast vol heeft. Hij pakt zijn werkjes steevast zorgvuldig in en geeft ze af en toe als speciaal geschenk weg. Of stuurt ze op naar Noortje, die ze intens koestert. Daarnaast ziet u aan de muur boven de verwarming de laatste werken van Opa. Mooie miniaturen, en nog altijd even strak getekend. Maar Opa doet nog meer. Hij schrijft ook gedichten. Ware hartekreten zijn het. Noortje vindt ze om allerlei redenen heel bijzonder. Daarom stelt ze ze hier ook tentoon. Maar uiteraard doet ze er iets speciaals mee. De bezoeker, dus u ook, mag de gedichten kopiëren op de copier die naast de gedichten staat, en meenemen naar huis.

Die drie, of eigenlijk vier, onderdelen vormen samen de installatie ‘HJ14 niet te koop’. Het is een hommage aan een schitterende man van 88 jaar die uiteraard vindt dat hij dit ook helemaal heeft verdiend. En terecht. Tegelijk gaat dit werk over de tijdelijkheid. Zo is eigenlijk alles wat u hier ziet een hommage aan de tijdelijkheid van het leven. Het is de dualiteit van het leven. U vindt het terug in de schilderijen van Stephanie die naast vrijheid en reiniging evengoed verwijzen naar de eindigheid. U ziet het in de dierenserie, waarin Noortje de dood als het ware voorziet van een tweede leven – als je dat zo kunt zeggen. En de dualiteit is terug te vinden in de hommage aan haar grootvader.

Zo komen de ogenschijnlijke uitersten op een heel bijzondere manier samen.

Eigenlijk droom ik ervan om, als ik ooit overlijd, te worden bewerkt door Noortje. Zet mij op, Noortje. Geef me een heroïsche houding als kaarsenstandaard en, als ik het dan toch voor het zeggen heb, geef me een schilderij van Stephanie in handen waarop je mij – herkenbaar aan mijn zwembroek – een duik ziet nemen.
Ik nodig jullie graag uit om al dat moois nu te gaan genieten. En pas op, iedereen die binnen vijf minuten vanaf nu vertrekt, weet wat hem te wachten staat.