Kunstpraat 8.5.2013: Roger Ballen – de naam zegt het al


De afgelopen maanden heb ik vooral geschreven over NL beeldend kunstenaars. Mijn criterium was telkens, zou ik dit ook in mijn galerie willen brengen? Tegelijk waren afgelopen maanden een voortdurende zoektocht naar wat een werk een goed werk maakt. Maar ook naar bijzonder ‘lawaai’ in de beeldende kunst. En naar monumentale (letterlijk) kunst. Ik denk dat ik nog heel lang blijf zoeken, dat is denk ik inherent aan beeldende kunst. De kunstenaar zelf is immers bij uitstek een ‘zoekende’.

Vandaag ontdekte ik voor het eerst in mijn kunstleven Roger Ballen. En ik hoop dat er ontzettend veel mensen in Nederland zijn die hem allang kennen. Ballen is een Zuid-Afrikaanse fotograaf (1950) die werkt in zwart/witten. He? Wat? Ook al? Was dat gisteren niet Anouk Griffioen, Wim Bosch? Ja, hoor eens, daar kan ik ook niks aan doen. Dit overkomt mij en ik laat het lekker gebeuren. Ballen schrijft het volgende over zichzelf:

I have been shooting black and white film for nearly fifty years now. I believe I am part of the last generation that will grow up with this media. Black and White is a very minimalist art form and unlike color photographs does not pretend to mimic the world in a manner similar to the way the human eye might perceive. Black and White is essentially an abstract way to interpret and transform what one might refer to as reality.

My purpose in taking photographs over the past forty years has ultimately been about defining myself. It has been fundamentally a psychological and existential journey.

 If an artist is one who spends his life trying to define his being, I guess I would have to call myself an artist.

Ziedaar. En het mooie is dat Ballen inderdaad kloten heeft, waarmee hij veel verder gaat dan een beetje fotografie. Zijn foto’s zijn rauw op een manier die je onmiddellijk herkent als zijn handschrift. Het zijn nauwkeurig geënsceneerde verhalen die ontzettende herrie maken, die je af en toe de rillingen over je rug laten lopen, die je een dreun tussen je ogen geven. ‘Eindelijk’, denk ik dan. Eindelijk beeldende kunst die op mij het effect heeft van een scheermes over mijn huid. Kunst die schuurt, die pijnigt, vol agressie en fascinatie tegelijk. Je komt het niet vaak tegen. Behalve bij Roger Ballen.

proportional_620_Die_20Antwoord_20_202008

Ballen heeft vorig jaar een project gedaan met de Zuid-Afrikaanse rap-rave groep Die Antwoord. Wie het popfestivalcircuit volgt, weet intussen dat Die Antwoord de laatste jaren regelmatig op festivals te zien was en dit jaar ook op PinkPop schijnt te staan. Samen met Die Antwoord heeft Ballen een clip gemaakt  (I Fink You Freeky) van zo’n 3.45 minuten dat enige tijd als viral aardig wat aandacht trok op internet. Ik raad het je aan om het te bekijken. Het is elke seconde waard – om alles wat je ziet, wat grappig is, wat doodeng is, wat boordevol agressie zit. Shit, was het toch fantastisch dat iemand in  staat is om zo te filmen en te fotograferen. Tot in de perfectie smerig. Tot in de perfectie prachtig. Als je wilt. Kijk maar:

http://www.youtube.com/watch?v=8Uee_mcxvrw

Wil je meer Ballen? Ga naar www.rogerballen.com

 

Advertenties

Kunstpraat 7.5.2013: Anouk Griffioen en de zwartwitte tederheid


Het kan nog net. Nog tot 19 mei kun je naar het Gorcums museum om je daar onder te dompelen in zwart/witkunst. Als reactie op alle kleurigheden waarmee we ons omringen. En als statement tegen het ongenuanceerde denken van vandaag de dag. Gorcum was in de jaren ’60 hometown van kunstenaars als Ad Dekkers.  Dat gevoel, houd dat vast als je er toch bent.

Er valt aardig wat te genieten daar. Bijvoorbeeld van Anouk Griffioen.

Misschien ken je haar werk. Je kunt er in elk geval niet aan voorbij, alleen al door zijn enorme afmetingen. Want groot is wel zo’n beetje haar handelsmerk. Maar gelukkig is het dat niet alleen. Want het is ook ‘gewoon’ een ongelooflijk knappe beeldend kunstenaar: wat Anouk kan met houtskool of met (zwart/wit)fotografie is altijd de moeite waard. Eigenlijk vind ik haar fotografie het interessantst. Die is niet in Gorcum te zien. Wel deze, en die is bijna fotografisch:

0165156griffioen_a

Anouks fotoserie New York 2013  (te vinden op haar site: www.anoukgriffioen.nl) is een schitterend voorbeeld van haar zwart/witwerk. Het is als fotografie gedurfd en onvoorstelbaar sfeervol. Maar ook met zoveel plezier en liefde gemaakt dat het in zijn zwart/witheid ook kwetsbaar wordt. Teder – om dat woord maar eens uit de letterkast te halen. Ik vind dat bijzonder. Want meestal is zwart/witfotografie behoorlijk uit op effect: lekker contrasteren en je hebt een sprekende afbeelding. Maar zo niet bij Anouk, die als het ware met houtskool fotografeert.

Afbeelding 52

Neem deze foto. Het is jaloersmakend dat Griffioen deze spiegeling zag en wist vast te leggen in een dromerige bezwering van de werkelijkheid. Je weet niet (precies) wat je ziet, en toch weet je iets, je vermoedt beton, vermoedt glas, vermoedt zon? Vermoedt nacht? Maar, kom, er is meer:

Afbeelding 41

Ik kan minutenlang hiernaar kijken en er zoveel bewondering voor hebben. Het origineel zal ongetwijfeld een Newman zijn of zoiets in zware kleuren. Anouk legt het brutaal vast als het ware naast de werkelijkheid. In elk geval naast de werkelijkheid van het museum met zijn haast sacrale stemming. Het lijkt oneerbiedig wat zij flikt, maar tegelijk maakt ze van het tentoongestelde werk een nieuw werk, een nieuw verhaal.

Ik sprak laatst Wim Bosch, ook een fotograaf die zijn carriėre begon als schilder (hij exposeert van de zomer in onze Galerie De 7e Hemel, samen met Marrigje de Maar en Erik Klein Wolterink). We hadden het over zijn bijzondere zwart/witserie kinderspeelhuisjes. Hij vertelde me dat het oorspronkelijk kleurenfoto’s waren waar niks mee mis was. Tot hij de kleur eruit filterde. Toen kregen diezelfde huisjes een ander karakter. Een ander verhaal. Een andere betekenis. ‘Sinister’ noemde Wim het zelfs, meen ik me te herinneren.

Tegelijk zie je het verschil met Griffioen. Het gaat me ook niet om de vergelijking tussen die twee. Het gaat me om het verschijnsel. Dat is interessant. Het doet me ook denken aan de vroege fotografie van Breitner die als een van de eerste beeldend kunstenaars dit toen gloednieuwe medium omarmde. Maar het gaat me vandaag vooral om het werk van Anouk Griffioen, waarover terecht al veel is geschreven. Dus nog een keer, omdat ik er geen genoeg van kan krijgen. Griffioen meets Hopper:

Afbeelding 13

en ten slotte Anouk meets Anouk:

Afbeelding 1